Επιστολές από το αρχείο των αδελφών Δεσποτοπούλου (1918-1930): μια γλωσσική ανάλυση με σώματα κειμένων

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία στοχεύει στη γλωσσική ανάλυση επιστολών από το αρχείο των Αδελφών Δεσποτοπούλου, το οποίο περιλαμβάνει επιστολές στρατιωτών από τα τέλη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και κατά τη διάρκεια και μετά τη Μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή (1918-1930). Οι επιστολές αυτές είχαν σταλεί στις αδελφές Νεφέλη και Γεωργία Δεσποτοπούλου, οι οποίες ήταν μέλη του συνδέσμου Η αδελφή του Στρατιώτου. Για τους σκοπούς της εργασίας δημιουργήθηκε ένα σώμα κειμένων όλων των διαθέσιμων επιστολών, το οποίο και αναλύθηκε με τη χρήση μεθοδολογικών εργαλείων της γλωσσολογίας σωμάτων κειμένων, όπως οι κατάλογοι συχνότητας, οι συμφραστικοί πίνακες και τα λεξικά συμπλέγματα. Το σώμα κειμένων έχει μέγεθος 151.134 δείγματα και απαρτίζεται από 492 επιστολές, γραμμένες από 31 επιστολογράφους. Από την ανάλυση των δεδομένων παρατηρήθηκε ότι οι περισσότερες επιστολές ακολουθούν κοινή δομή: στην αρχή δηλώνεται ο τόπος και η ημερομηνία, ακολουθεί η προσφώνηση και ο χαιρετισμός, το άνοιγμα των επιστολών και στο τέλος το κλείσιμο των επιστολών και η υπογραφή του επιστολογράφου. Καταγράφηκαν μάλιστα συγκεκριμένες λεξιλογικές επιλογές (μεμονωμένες λέξεις και λεξικά συμπλέγματα) που εμφανίζονται με υψηλή συχνότητα σε αυτά τα δομικά μέρη. Επιβεβαιώθηκαν παρατηρήσεις που έχουν γίνει στη βιβλιογραφία σχετικά με τη γενική δομή των επιστολών και τη λειτουργία των αντωνυμιών και καταγράφηκαν το συγκεκριμένο λεξιλόγιο και οι δομές που υπηρετούν τα δομικά μέρη τους. Παράλληλα, από το συχνότερο λεξιλόγιο, εκτός από εκείνο που αφορά τη διαδικασία της ανταλλαγής επιστολών, αναδείχθηκε και η σημασία της έκφρασης συναισθημάτων, επιθυμιών και ευχών στις επιστολές, αλλά και η διατύπωση αιτημάτων και η αναγνώριση της ικανοποίησής τους με τη χρήση δεικτών ευγένειας.