Γνώσεις, στάσεις και συμπεριφορά των νέων σχετικά με τη δωρεά οργάνων: η περίπτωση των σπουδαστών Δημοσίων Ι.Ε.Κ.

Abstract

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η μεταμόσχευση οργάνων αποτελεί σωτήρια επέμβαση για χιλιάδες πάσχοντες. Ωστόσο, ο σημαντικότερος περιορισμός της είναι η έλλειψη οργάνων προς μεταμόσχευση, η διαθεσιμότητα των οποίων είναι περιορισμένη παγκοσμίως, λόγω της απροθυμίας των ατόμων να προσφέρουν όργανα και ιστούς. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η αποτύπωση της γνώσης, στάσης και συμπεριφοράς των σπουδαστών Δημοσίων Ι.Ε.Κ. σε σχέση με τη δωρεά οργάνων και η ανάδειξη πιθανών προγνωστικών παραγόντων αυτών. ΜΕΘΟΔΟΣ: Για τους σκοπούς της μελέτης προσεγγίστηκαν 2445 εν ενεργεία σπουδαστές των Δημοσίων Ι.Ε.Κ. του νομού Αττικής. Μετά από μια σύντομη ενημέρωση για τους σκοπούς της μελέτης ζητήθηκε η έγγραφη συγκατάθεσή τους για τη συμμετοχή στη μελέτη. Το ερωτηματολόγιο της μελέτης μεταφορτώθηκε σε βάση δεδομένων. Στους σπουδαστές εστάλη μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ηλεκτρονικός σύνδεσμος για την ανώνυμη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου. Από τα δεδομένα που συλλέχτηκαν εξήχθησαν τα περιγραφικά στατιστικά στοιχεία και διενεργήθηκαν μονοπαραγοντικές και πολυπαραγοντικές αναλύσεις. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Το τελικό δείγμα των σπουδαστών που συναίνεσαν στη μελέτη και συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο, αφού αποκλείσθηκαν όσοι ήταν άνω των 30 ετών, απαρτιζόταν από 1116 άτομα. Μόνο το 37,9% των ερωτηθέντων απάντησαν σωστά σχετικά με τον ορισμό της δωρεάς οργάνων. Η προθυμία των ατόμων για δωρεά οργάνων κατά ή μετά θάνατον κυμάνθηκε από 72,6% για τα νεφρά μέχρι 33,1% για το πρόσωπο. Οι νέοι ήταν θετικά διακείμενοι για δωρεά οργάνων εν ζωή σε μικρότερο ποσοστό (24,2% για ενήλικο, 50,0% για παιδί), με την εξαίρεση της περίπτωσης του κοντινού συγγενή (76,6%), ενώ 2 στους 3 δήλωσαν θετικοί στην αποδοχή δωρεάς οργάνου από ζωντανό ή νεκρό δότη. Οι σπουδαστές σε ποσοστό 34,7% ανέφεραν φόβο για τη λήψη οργάνων τους προ θανάτου και σε ποσοστό 39,5 % φόβο για ακούσια λήψη οργάνων μετά το θάνατό τους χωρίς προηγούμενη έγκρισή τους. Ακόμη, 3 στους 4 πιστεύουν ότι τα όργανα που δωρίζονται μπορεί να χρησιμοποιηθούν παρά τη θέληση του δωρητή για άλλους σκοπούς, όπως η ιατρική έρευνα ή εμπορία και 35,5% των σπουδαστών φοβούνται ότι το να δηλώσουν ότι θέλουν να είναι δωρητές οργάνων ή να έχουν κάρτα δωρητή είναι σαν να παίζουν με το θάνατό τους. Στις πολυπαραγοντικές αναλύσεις της γνώσης, στάσης και αναφερόμενης πληροφόρησης για τη δωρεά οργάνων αναδείχθηκαν ως σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες της γνώσεις το επίπεδο εκπαίδευσης πατέρα (p=0.012), η ιδιότητα δωρητή αίματος (p=0.036) και επαγγελματία υγείας (p=0.007) καθώς και η διάθεση δωρεάς οργάνων κατά/μετά θάνατον (p=0.004). Οι προγνωστικοί παράγοντες της στάσης ήταν η επιθυμία για καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τη δωρεά οργάνων (0,038), ο φόβος αφαιρέσεως οργάνων μετά θάνατον χωρίς προηγούμενη έγκριση (p=0.001), η επιθυμία νεκροτομής αν απαιτηθεί (p=0.032) και η πεποίθηση για ικανότητα πλήρους αποκαταστάσεως στη ζωή ενός εγκεφαλικά νεκρού ατόμου (p=0.003). Τέλος, για την πληροφόρηση προγνωστικοί παράγοντες αναδείχθηκαν η ιδιότητα επαγγελματία υγείας (p=0.007) και το επίπεδο εκπαίδευσης της μητέρας (p=0.014). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η μελέτη μας αποκάλυψε έλλειψη γνώσης και πληροφόρησης καθώς και φοβίες των νέων σπουδαστών σχετικά με τη δωρεά οργάνων και τον εγκεφαλικό θάνατο. Το επίπεδο εκπαίδευσης των γονέων, η ιδιότητα του επαγγελματία υγείας, η διάθεση δωρεάς οργάνων και ιστών και ορισμένοι φόβοι και προκαταλήψεις αποδείχθηκαν σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες της γνώσης, στάσης και πληροφόρησης. Η διόρθωση αυτών των ελλειμμάτων γνώσης και πληροφόρησης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα στη βελτιστοποίηση της προσφοράς οργάνων και ιστών προς δωρεά.