Γλωσσική και υφολογική προσέγγιση των Ηθικών του Πλουτάρχου

Abstract

Η παρούσα διατριβή εξετάζει πώς αποτυπώνεται λεξικογραφικά και υφολογικά η πολυσχιδής προσωπικότητα του Πλουτάρχου στο corpus των Ηθικών και πιο συγκεκριμένα αναδεικνύει τις ακόλουθες πτυχές της: τη διδακτική, την επιστημονική, τη θρησκευτική και τη συλλογική. Αναφορικά με το λεξικολογικό τμήμα της έρευνας παρουσιάζονται γλωσσικοί όροι που συνδέονται με το παραδοσιακό λεξιλόγιο της θρησκείας και της επιστήμης, το οποίο χρησιμοποίησε ο πεζογράφος στην εργογραφία του, αλλά εκεί όπου δίνεται κυρίως έμφαση είναι στην ανάλυση των ἅπαξ λεγομένων του χαιρώνειου συγγραφέα, τα οποία σχετίζονται με τους συγκεκριμένους τομείς. Διερευνώνται και θέματα σχετικά με την κατασκευή των νεολογισμών του φιλοσόφου και ένα από αυτά αναφέρεται στην προτίμησή του να προβαίνει στη λεξιπλασία όρων, οι οποίοι φέρουν ως πρώτα γλωσσικά τους ενδύματα κάποιες συγκεκριμένες προθέσεις, όπως είναι η άκλιτη λέξη σύν, διότι με τη βοήθειά της κατάφερε να αποτυπώσει λεκτικά μια βασική έννοια που κατοικούσε στη σκέψη του, αυτήν της συλλογικότητας. Οι υφολογικές παρατηρήσεις της συγκεκριμένης μελέτης αφορούν τον κόσμο των απρόσωπων ρημάτων και των ρηματικών επιθέτων σε -τέον. Από όλα τα απρόσωπα ρήματα ο πεζογράφος χρησιμοποίησε, με μεγαλύτερη ένταση και συχνότητα, το δεῖ και εντός της διατριβής αναλύονται και επεξηγούνται οι λόγοι, οι οποίοι τον ώθησαν στη συγκεκριμένη υφολογική επιλογή καθώς παρουσιάζονται και οι διάφορες έννοιες με τις οποίες συνέδεσε το δεῖ, αλλά και ορισμένα ακόμα απρόσωπα ρήματα, όπως το χρή και το προσήκει. Πέρα από τα απρόσωπα ρήματα ο Πλούταρχος στα Ηθικά προέβη και σε διευρυμένη χρήση και των ρηματικών επιθέτων σε -τέον προκειμένου να μεταλαμπαδεύσει με μεγαλύτερη ευκρίνεια τα νάματα αρετής και παιδείας του.