Η ηγεσία και η σχέση της με το μοντέλο των πέντε παραγόντων: μελέτη σε διευθυντές σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

Η αυθεντική ηγεσία αποτελεί ένα μοντέλο ηγεσίας που προέκυψε ως απάντηση στην κρίση με την οποία ήρθε αντιμέτωπη η ηγεσία στις αρχές του αιώνα σε επίπεδο επιχειρηματικό, οικονομικό, αξιακό και ηθικό (Gardner, Avolio, Luthans, May & Walumbwa, 2005). Η αυθεντική ηγεσία αφορά την ευθυγράμμιση αξιών, λόγων και πράξεων του ηγέτη. Όταν αυτή η ευθυγράμμιση είναι αληθινή, γίνεται φανερή στην ομάδα και τους ακόλουθους του ηγέτη με ευεργετικά αποτελέσματα για τους στόχους του οργανισμού αλλά και την ευεξία των εργαζομένων (Begley, 2001). Ο αυθεντικός ηγέτης αποτελεί πρότυπο και φάρο έμπνευσης για τους εμπλεκόμενους στον οργανισμό και δημιουργεί τις συνθήκες για την επίτευξη των στόχων (Northouse, 2010). Η προσωπικότητα του ηγέτη αποτελεί μια σημαντική παράμετρο και ουσιαστική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ηγεσίας. Το μοντέλο των πέντε παραγόντων αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη και διαδεδομένη ως τώρα προσέγγιση στην προσωπικότητα. Η αποτύπωση των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας χρησιμεύει σε όλους τους τομείς που αφορούν την εργασία καθώς θεωρείται ότι επηρεάζει την ηγεσία ποικιλοτρόπως (Barrick & Mount, 1991). Η σχολική ηγεσία αποτελεί ίσως τον πιο κρίσιμο τομέα στην εκπαίδευση, καθώς επηρεάζει καταλυτικά όλους τους τομείς δραστηριότητας στο σχολείο, την κουλτούρα, την απόδοση και την ψυχολογική κατάσταση των εμπλεκόμενων αλλά και τα μαθησιακά αποτελέσματα (Bush & Glover, 2014). Στη χώρα μας είναι άγνωστο κατά πόσο οι διευθυντές σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ασκούν αυθεντική ηγεσία. Είναι επίσης άγνωστα τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και κατά πόσον αυτά σχετίζονται με την αυθεντική ηγεσία. Για να προσπελαστεί αυτό το ζήτημα, χρησιμοποιήθηκαν το ερωτηματολόγιο αυθεντικής ηγεσίας (ALQ) και το ερωτηματολόγιο των πέντε παραγόντων (BFI). Η παραγοντική ανάλυση κατέδειξε επαρκή αξιοπιστία και εγκυρότητα των εργαλείων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι διευθυντές παρουσιάζουν υψηλές τιμές στον παράγοντα της ευσυνειδησίας, η οποία ακολουθείται από την συγκαταβατικότητα, τη δεκτικότητα στην εμπειρία και την εξωστρέφεια, ενώ παράλληλα ο νευρωτισμός έχει χαμηλές τιμές. Επίσης οι διευθυντές εμφανίζουν στοιχεία αυθεντικής ηγεσίας, με τον παράγοντα της εσωτερικευμένης ηθικής προοπτικής να προπορεύεται. Συνδυαστικά, η ευσυνειδησία φαίνεται να επηρεάζει τον παράγοντα της αυτογνωσίας αλλά και την αυθεντική ηγεσία συνολικά. Το φύλο, η ηλικία, η εμπειρία, το έτος αποφοίτησης από το πανεπιστήμιο, η επιμόρφωση και τα χρόνια προϋπηρεσίας επίσης επηρεάζουν την αυθεντική ηγεσία των διευθυντών.