Το Εδαφικό Σχέδιο Δίκαιης Μετάβασης Μεγαλόπολης: Ζητήματα Νομικής Γεωγραφίας και Δικαιοσύνης

Abstract

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία συνιστά τη στρατηγική επιλογή της Ένωσης να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το έτος 2050. Συγχρόνως, αποτελεί το χάρτη πορείας για την υλοποίηση της πράσινης μετάβασης με όρους δικαιοσύνης, χωρίς να «αφήνει κανέναν πίσω». Η πολιτική αυτή υπόσχεση συμπυκνώνεται στην πλατφόρμα της δίκαιης μετάβασης, ως ένα πλέγμα πολιτικών και χρηματοδοτικών λύσεων για την υποστήριξη των εξαρτημένων από τα ορυκτά καύσιμα περιφερειών της ΕΕ. Τι συνεπάγονται όμως αυτές οι μεταρρυθμίσεις για το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο όπου εφαρμόζονται; Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει και πώς; Εκκινώντας από την νομική γεωγραφία, η μελέτη της δικαιοσύνης επικεντρώνεται στη διαχείριση των ανισοτήτων. Εφόσον η δίκαιη μετάβαση διαχειριστεί τις ανισότητες, θα είναι αναπτυξιακή. Από την άλλη μεριά, αν είναι αναπτυξιακή αλλά όχι δίκαιη, δεν μπορεί να είναι βιώσιμη. Κατά την προσέγγιση αυτή, η πολιτική δεν εξαντλείται στο σχεδιασμό διαρθρωτικών αλλαγών σε συστήματα (π.χ. ενέργεια, υποδομές), αλλά υπερβαίνοντας το αμιγώς διαχειριστικό πλαίσιο, εμπλουτίζει το περιεχόμενό της με τις θεμελιώδεις διαστάσεις της δικαιοσύνης (διανεμητική, δικονομική, αναγνωριστική, αποκαταστατική). Μέσα σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλλον δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, επιδιώκεται η έννοια της δικαιοσύνης να μην αποτελέσει το μαλακό υπογάστριο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία.