Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου – Ο ρόλος του Συμβουλίου της Ευρώπης (2014-2019)

Abstract

Το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣΤΕ) είναι ένας διακυβερνητικός Οργανισμός που δημιουργήθηκε μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου πολέμου για να προωθήσει τη δημοκρατία και να προστατέψει το κράτος δικαίου στην Ευρώπη. Η μεταπολεμική συνθήκη, στην οποία γεννήθηκε ο σημαντικότερος θεσμός προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι πολύ διαφορετική από τον «θαυμαστό καινούργιο κόσμο» του 21ου αιώνα. Νέες προκλήσεις-κίνδυνοι και θεσμικοί μετασχηματισμοί εντός των κρατών-μελών έχουν σημαντική επίδραση στη λειτουργία και τη φυσιογνωμία του Οργανισμού που καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα εποχή. Στην παρούσα εργασία εξετάζονται οι κύριες προκλήσεις που αντιμετώπισε το Συμβούλιο της Ευρώπης την τελευταία πενταετία (2014-2019) σε σχέση με τις βασικές αξίες που προάγει. Οι περιπτωσιολογικές μελέτες που αναπτύσσονται αφορούν στη Ρωσική Ομοσπονδία μετά την προσάρτηση της Κριμαίας (2014) και στην Τουρκία, μετά την απόπειρα του πραξικοπήματος (2016). Η επιβολή κυρώσεων στη Ρωσική αντιπροσωπεία είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνσή της από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση (ΚΣ) του ΣΤΕ για μια πενταετία. Παράλληλα, η θεσμική οπισθοδρόμηση στην Τουρκία μετά το πραξικόπημα επανάφερε τη χώρα σε καθεστώς παρακολούθησης (monitoring). Και στις δύο περιπτώσεις η μη προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου αποτέλεσε κίνδυνο για τη συνοχή και τη βιωσιμότητα του ΣΤΕ. Οι προκλήσεις αυτές αποτέλεσαν έναυσμα για μια εξελικτική διαδικασία εντός του Οργανισμού, μέσα από καταστατικές αλλαγές στην Κ.Σ., προκειμένου να διαφυλαχτεί η ενότητα και ακόμη περισσότερο η ύπαρξη του Συμβουλίου. Στο πλαίσιο του risk management γίνεται ανάλυση των σημαντικότερων κινδύνων και του αντίκτυπου που είχαν αυτοί στον Οργανισμό με την παρουσίαση μιας μήτρας κινδύνων (risk matrix).