Το φαινόμενο του βίαιου εκφοβισμού σε σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες: Εμπειρική μελέτη σε μαθητές παιδικής και εφηβικής ηλικίας

Abstract

Ο σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διευρύνει τη μελέτη του εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον καταγράφοντας τη συχνότητα εμφάνισης εκφοβιστικών συμπεριφορών, να διερευνήσει τις διαφορές μεταξύ των βασικών χαρακτηριστικών που διαφοροποιούν τις κοινωνικές ομάδες όπου εμφανίζεται ο εκφοβισμός, να διερευνήσει τη σχέση της ηθικής αποδέσμευσης και της αυτο-αποτελεσματικότητας με τον εκφοβισμό και να επεκτείνει τη μελέτη στον χώρο αυτό μελετώντας την επίδραση που έχουν οι επιμέρους μηχανισμοί της ψυχολογικής αποδέσμευσης στη διαμόρφωση και εκδήλωση εκφοβιστικών συμπεριφορών, και να διερευνήσει την επίδραση που έχει ο τύπος του σχολείου και το αντίστοιχο πλαίσιο κοινωνικών αλληλεπιδράσεων στην εκδήλωση επιθετικών συμπεριφορών. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 2252 μαθητές/τριες από 41 δημόσια σχολεία (24 Δημοτικά σχολεία και 17 Γυμνάσια) των νομών Αττικής και Λακωνίας. Οι μαθητές/τριες του δείγματος συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο που περιλάμβανε α) Γενικές ερωτήσεις και δημογραφικά χαρακτηριστικά, όπως την τάξη, το σχολείο, το κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο γονέων, β) ερωτηματολόγιο εκφοβισμού, γ) ερωτηματολόγιο ηθικής αποδέσμευσης και δ) ερωτηματολόγιο αντιληπτής αυτο-αποτελεσματικότητας. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων έδειξαν ότι οι παράμετροι του προσωπικού παράγοντα (τύπος σχολείου, ενασχόληση με τον αθλητισμό, φύλο και ηλικία) αποτελούν σημαντικούς δείκτες που συνδέονται με τη συμμετοχή σε περιστατικά εκφοβισμού. Επίσης, η ηθική αποδέσμευση βρέθηκε να αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα διαφοροποίησης των εφήβων σχετικά με τη συμμετοχή τους σε περιστατικά εκφοβισμού και ένα σημαντικό παράγοντα πρόβλεψης της συμμετοχής σε περιστατικά εκφοβισμού. Τέλος, από τις αναλύσεις προέκυψε ότι η γενική αυτο-αποτελεσματικότητα αποτελεί μέτριας βαρύτητας δείκτη πρόβλεψης της συμμετοχής σε περιστατικά εκφοβισμού και ανάλογης διαφοροποίησης των εφήβων. Από τα ευρήματα της έρευνας προκύπτουν σημαντικές πληροφορίες για τη δημιουργία και εφαρμογή παρεμβάσεων αντιμετώπισης του εκφοβισμού.