Η άγνωστη ρωσική αποστολή του Μορέως ως παράδειγμα πολιτικής και πολιτιστικής διπλωματίας και ως αντίποδας της γαλλικής επιστημονικής αποστολής στον Μοριά

Abstract

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτέλεσε η σχεδόν άγνωστη στην ελληνική βιβλιογραφία επιστημονική-καλλιτεχνική αποστολή του Ρώσου ευγενή και διανοούμενου Κόμη Βλαδίμηρου Νταβίντωφ (1809-1882) το 1835 στην Ελλάδα, σε μια εποχή κατά την οποία οι περισσότεροι ταξιδιώτες του ελλαδικού χώρου προέρχονταν από την Ευρώπη. Μέσα από αναφορές και συγκρίσεις, γίνεται μια προσπάθεια διερεύνησης και κατανόησης της διπλωματικής χροιάς του ταξιδιού των Ρώσων, τόσο από την πολιτική όσο κυρίως από την πολιτιστική του διάσταση. H μελέτη περιορίζεται στον γεωγραφικό χώρο της Πελοποννήσου, που ήταν γνωστή εις βάθος χρόνου και ως Μοριάς.

Αρχικά, παραπέμποντας σε ιστορικά παραδείγματα, γίνεται αναφορά στην έννοια της διπλωματίας, και στη συνέχεια παρουσιάζεται ο ρόλος της πολιτιστικής διπλωματίας στις διμερείς κρατικές σχέσεις, με έμφαση στις σχέσεις του Βυζαντίου με τους Σλάβους.

Ακολουθεί μια διαχρονική αναφορά των βασικών σταθμών του περιηγητισμού από Ανατολή και Δύση προς τον Μοριά, όπως και των λόγων που έκαναν τους περιηγητές να διασχίσουν τα ορεινά και τα πεδινά μέρη του την εποχή που οι μετακινήσεις στην περιοχή αυτή ήταν απίστευτα δύσκολες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η περίφημη Γαλλική Επιστημονική Αποστολή του Μορέως (1829) που κλείνει τον κύκλο του περιηγητισμού, εφόσον έχει πλέον μια καθαρά επιστημονική χροιά. Παρόμοια δομή έχει και το κεφάλαιο στο οποίο αναλύεται η Ρωσική Αποστολή στην Πελοπόννησο (1835), με έμφαση στις προσωπικότητες του Νταβίντωφ και του γνωστού Ρώσου ζωγράφου Κάρολου Μπριουλώφ (1799-1852).

Μέσα από μια σύγκριση των δυο αποστολών σε διαφορετικά επίπεδα και κάτω από το πρίσμα των κοινών φιλελληνικών και αρχαιολατρικών τους απόψεων, επισημαίνεται η προσπάθεια των Ρώσων να ασκήσουν και αυτοί με τη σειρά τους πολιτιστική διπλωματία στο νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος. Η σύγκριση αυτή καταλήγει σε μια πρόταση χάραξης δυο πολιτιστικών διαδρομών, της πρώτης στους βασικούς σταθμούς της Γαλλικής Αποστολής και της δεύτερης στα χνάρια της Ρωσικής Αποστολής στον Μοριά . Σκοπός τους είναι η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Πελοποννήσου με κύριο άξονα την πολιτισμική της μνήμη και η ενίσχυση του πολιτισμικού τουρισμού από γαλλόφωνες και σλαβόφωνες χώρες σε μια περιοχή, που πάντα ερχόταν σε επαφή με άλλους πολιτισμούς και κράτη, ασκώντας πολιτιστική διπλωματία.