Αξιολόγηση σχολικών βιβλίων Φυσικής Αγωγής Α΄, Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου μαθητή και Α΄ τάξης καθηγητή.

Abstract

Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να αξιολογηθεί το βιβλίο Φυσικής Αγωγής του μαθητή του Γυμνασίου και το βιβλίο Φυσικής Αγωγής του καθηγητή της Α΄ τάξης του Γυμνασίου. Στόχοι της έρευνας είναι: Η αξιολόγηση του βιβλίου του μαθητή του Γυμνασίου από Καθηγητές Φυσικής Αγωγής, Σχολικούς Συμβούλους / Προϊσταμένους Γραφείων Φυσικής Αγωγής ως προς: α) το περιεχόμενο, β) τους στόχους, γ) την παρουσίαση- εικονογράφηση, και δ) τη δομή. Η αξιολόγηση του βιβλίου του μαθητή από τους μαθητές ως προς: α) το περιεχόμενο, β) την παιδαγωγική καταλληλότητα, γ) τη δομή και την οργάνωση, δ) την παρουσίαση και την εικονογράφηση. Η αξιολόγηση του βιβλίου του καθηγητή της Α΄ τάξης του Γυμνασίου από Καθηγητές Φυσικής Αγωγής, Σχολικούς Συμβούλους / Προϊσταμένους Γραφείων Φυσικής Αγωγής ως προς: α) το περιεχόμενο, β) τους στόχους γ) την εφαρμογή διαφόρων αντικειμένων, δ) τη δομή του, ε) τις δυσκολίες που αντιμετωπίζονται στην εφαρμογή του, και στ) στην επιμόρφωση που έλαβαν οι καθηγητές για το βιβλίο του καθηγητή. Ερευνήθηκαν επίσης τα παρακάτω ερωτήματα με τη μορφή μηδενικών υποθέσεων. Για το βιβλίο του μαθητή του Γυμνασίου: α) Οι απόψεις των καθηγητών Φ.Α. βάση της ανεξάρτητης μεταβλητής, φύλο και της ανεξάρτητης μεταβλητής τόπος διαμονής όσον αφορά: i) το περιεχόμενο του βιβλίου, ii) τους στόχους του βιβλίου, iii) την εικονογράφηση του βιβλίου. β) Οι απόψεις των Σχολικών Συμβούλων / Προϊσταμένων Γραφείων Φ.Α. βάση της ανεξάρτητης μεταβλητής, φύλο και της ανεξάρτητης μεταβλητής τόπος διαμονής όσον αφορά: i) το περιεχόμενο του βιβλίου, ii) τους στόχους του βιβλίου, iii) την εικονογράφηση του βιβλίου. γ) Οι απόψεις των μαθητών βάση της ανεξάρτητης μεταβλητής, φύλο και τόπος διαμονής όσον αφορά: i) το περιεχόμενο του βιβλίου, ii) τους στόχους του βιβλίου, iii) τη δομή και την οργάνωση του βιβλίου, και iv) την εικονογράφηση του βιβλίου. Ερευνήθηκαν επίσης για το βιβλίο του καθηγητή της Α΄ τάξης του Γυμνασίου: α) Οι απόψεις των καθηγητών Φ.Α. βάση της ανεξάρτητης μεταβλητής, φύλο και της ανεξάρτητης μεταβλητής τόπος διαμονής όσον αφορά: i) το περιεχόμενο του βιβλίου, ii) τους στόχους του βιβλίου, iii) την εικονογράφηση του βιβλίου. β) Οι απόψεις των Σχολικών Συμβούλων / Προϊσταμένων Γραφείων Φ.Α. βάση της ανεξάρτητης μεταβλητής, φύλο και της ανεξάρτητης μεταβλητής τόπος διαμονής όσον αφορά: i) το περιεχόμενο του βιβλίου, ii) τους στόχους του βιβλίου, iii) την εικονογράφηση του βιβλίου. Η επιλογή του δείγματος βασίσθηκε στη στρωσιγενή αναλογική δειγματοληψία. Ο χωρισμός του πληθυσμού έγινε με βάση τις δέκα τρεις Περιφέρειες της χώρας. Για την επιλογή του δείγματος, τα σχολεία επελέγησαν στην τύχη από τα διάφορα στρώματα. Για τις ανάγκες της έρευνας δημιουργήθηκαν τρία ερωτηματολόγια: α) των καθηγητών, β) των Σχολικών Συμβούλων / Προϊσταμένων Γραφείων Φυσικής Αγωγής και γ) των μαθητών. Τα ερωτηματολόγια ήταν ανοιχτού και κλειστού τύπου (open and closed form). Διανεμήθηκαν στα σχολεία με τη μέθοδο της ταχυδρόμησης και ήταν ανώνυμα. Για την ανάλυση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε η περιγραφική στατιστική καθώς και η Ανάλυση Μονής Διακύμανσης (ANOVA). Στην έρευνα συμμετείχαν 300 σχολεία. Επέστρεψαν τα ερωτηματολόγια 410 καθηγητές Φυσικής Αγωγής Γυμνασίου (289 άντρες και 121 γυναίκες), 36 Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι Γραφείων Φυσικής Αγωγής (25 άντρες, 11 γυναίκες), και 1326 μαθητές (567 αγόρια και 759 κορίτσια και από τις τρεις τάξεις του Γυμνασίου) από όλες τις περιφέρειες της Ελλάδας. Οι Καθηγητές και οι Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι Γραφείων Φυσικής Αγωγής έκριναν το βιβλίο του μαθητή του Γυμνασίου: α) Ως προς το περιεχόμενο του πάρα πολύ καλό, αισθητικά άρτιο, επιστημονικά έγκυρο, παιδαγωγικά κατάλληλο. Επίσης ότι ευνοεί τη διαθεματική προσέγγιση, βοηθά τους μαθητές να αξιοποιήσουν τις προηγούμενες εμπειρίες τους, καλύπτει τις μαθησιακές τους ανάγκες και αυξάνει τις γνώσεις τους σε αθλητικά θέματα. β) Όσον αφορά στους στόχους η αξιολόγηση ήταν πολύ θετική. Οι καθηγητές και οι Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι Γραφείων Φυσικής Αγωγής πιστεύουν ότι το βιβλίο του μαθητή έχει σαφείς διδακτικούς στόχους, πετυχαίνει το στόχο της δια βίου άσκησης, παρέχει ευκαιρίες για δράσεις στους μαθητές, προάγει την κριτική σκέψη και εστιάζει στη σωστή εκτέλεση των κινητικών δραστηριοτήτων. γ) Ως προς την εικονογράφηση αυτή αξιολογείται από τους καθηγητές και τους Σχολικούς Συμβούλους / Προϊσταμένους των Γραφείων Φυσικής Αγωγής ως λειτουργική, ελκυστική για τους μαθητές και ότι συνδέεται άμεσα με το περιεχόμενο του βιβλίου. δ) Ως προς τη δομή του βιβλίου και το βάρος του αυτά κρίθηκαν ως κατάλληλα. ε) Όσον αφορά την επιμόρφωση των καθηγητών αυτή θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να είναι καλύτερα οργανωμένη και πιο πλήρης. Οι μαθητές απάντησαν όσον αφορά: α) Την αξιολόγηση του περιεχομένου του βιβλίου το οποίο βρήκαν αισθητικά είναι πολύ καλό, με ελκυστικό περιεχόμενο, με ενδιαφέροντα θέματα και ότι καλύπτει τις ανάγκες τους. β) Στην αξιολόγηση της παιδαγωγικής καταλληλότητας υπήρξαν κάποιες αρνητικές τοποθετήσεις σε ορισμένα θέματα που απαιτούσε το βιβλίο από τους μαθητές να είχαν εκτελέσει όπως «αν έχεις δοκιμάσει να φτιάξεις ένα πρόγραμμα άσκησης μόνος σου;», ή αν «έχεις κάνει το τεστ αξιολόγησης της φυσικής κατάστασης». γ) Όσον αφορά τη δομή του βιβλίου η αξιολόγηση ήταν θετική. δ) Όσον αφορά την παρουσίαση και εικονογράφηση απάντησαν ότι την βρίσκουν ικανοποιητική. Για το βιβλίο του καθηγητή η γνώμη των καθηγητών και των Σχολικών Συμβούλων / Προϊσταμένων Γραφείων Φυσικής Αγωγής ήταν: α) όσον αφορά το περιεχόμενο ότι ήταν πολύ καλό. Το 85,7% πιστεύουν ότι οι αθλητικές δραστηριότητες που εμπεριέχονται στο βιβλίο μπορούν να διδαχτούν «Αρκετά» καλά στο σύνολο τους σε σχέση με την υλικοτεχνική υποδομή των σχολείων. β) Όσον αφορά στην αξιολόγηση των στόχων αυτοί κρίθηκαν ως επιτυχημένοι. γ) Όσον αφορά την εφαρμογή των διαφόρων αντικειμένων η γνώμη των καθηγητών και των Σχολικών Συμβούλων / Προϊσταμένων Γραφείων Φ.Α. ήταν πολύ θετική θεωρώντας ότι το βιβλίο ενισχύει τη δυνατότητα εφαρμογής τους. δ) Ως προς τη δομή του βιβλίου απάντησαν ότι τα περιεχόμενα σε βοηθούν να ανατρέχεις γρήγορα στα θέματα που σε ενδιαφέρουν. ε) Όσον αφορά στα προβλήματα που αντιμετωπίζονται στη διδασκαλία του βιβλίου η πλειοψηφία των καθηγητών πιστεύει ότι το πιο σοβαρό πρόβλημα δημιουργεί η έλλειψη επαρκούς υλικοτεχνικής υποδομής, ενώ οι Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι των Γραφείων Φυσικής Αγωγής πιστεύουν ότι η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι καθηγητές Φυσικής Αγωγής είναι η ανεπαρκής ενημέρωσή των. στ) Όσον αφορά την επιμόρφωση οι καθηγητές Φ.Α. θα ήθελαν καλύτερη επιμόρφωση αναφορικά με το βιβλίο του καθηγητή κυρίως από τους συγγραφείς. Επίσης οι γυναίκες καθηγήτριες έχουν περισσότερες αδυναμίες και πρέπει να επιμορφωθούν στο ποδόσφαιρο την ενόργανη γυμναστική και την χειροσφαίριση, ενώ οι άρρενες καθηγητές στους παραδοσιακούς χορούς την ενόργανη γυμναστική και την χειροσφαίριση. Οι καθηγητές Φυσικής Αγωγής και οι Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι Γραφείων Φ.Α απάντησαν ότι η επιμόρφωση πρέπει να είναι «υποχρεωτική» κατά 35,4% και 71,4% αντίστοιχα. Όσον αφορά τις μηδενικές υποθέσεις που είχαν τεθεί για το βιβλίο του μαθητή, α) στους καθηγητές δεν βρέθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε άρρενες καθηγητές και καθηγήτριες Φ. Α. όσον αφορά: i) την αξιολόγηση του περιεχομένου και iii) την αξιολόγηση της εικονογράφησης αλλά βρέθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές ii) στην αξιολόγηση των στόχων του βιβλίου (F(1,373)=17,321, p=0,001). Όσον αφορά την ανεξάρτητη μεταβλητή τόπος διαμονής βρέθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές σε άρρενες καθηγητές και καθηγήτριες Φ.Α. i) στην αξιολόγηση του περιεχομένου του βιβλίου του μαθητή (F(12,367) =3,562, p<0,000), ii) στην αξιολόγηση των στόχων (F(12,362) =5,253, p<0,000), iii) στην αξιολόγηση της εικονογράφησης και της γενικής παρουσίασης (F(12,382)=4,130, p<0,000). β). Οι Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι των Γραφείων Φ.Α. δεν είχαν καμία στατιστικώς σημαντική διαφορά ούτε όσον αφορά την ανεξάρτητη μεταβλητή φύλο ούτε όσον αφορά την ανεξάρτητη μεταβλητή τόπος διαμονής σε όλες τις υπό σύγκριση μεταβλητές. γ) Όσον αφορά το φύλο οι μαθητές δεν παρουσίασαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές όσον αφορά: i) το περιεχόμενο του βιβλίου, ii) στους στόχους του βιβλίου, έδωσαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές, iii) στην αξιολόγηση της δομής και της οργάνωσης του βιβλίου (F(1,1300)=5,424, p<0,020) παρουσίασαν σημαντικές διαφορές, iv) στην αξιολόγηση της παρουσίασης και της εικονογράφησης του βιβλίου (F(1,1300)=19,536, p<0,001) παρουσίασαν σημαντικές διαφορές. Όσον αφορά τον τόπο διαμονής στους μαθητές, βρέθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές: i) στην αξιολόγηση του περιεχομένου του βιβλίου (F(12,1193)=24,777, p<000), ii) στην αξιολόγηση της παιδαγωγικής καταλληλότητας του βιβλίου (F(12,1178)=18,644, p<000), iii) στην αξιολόγηση της δομής και της οργάνωσης του βιβλίου (F(12,1289)=16,392, p<000), iv) στην αξιολόγηση της παρουσίασης και της εικονογράφησης του βιβλίου (F(12,1289)=11,888, p<000). Για το βιβλίο του καθηγητή και όσον αφορά το φύλο: α) στους καθηγητές βρέθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε άρρενες καθηγητές και καθηγήτριες Φ.Α.: i) στην αξιολόγηση του περιεχομένου του βιβλίου (F(1,388)=12,058, p<0,001), και iii) στην αξιολόγηση της δομής και της οργάνωσης του βιβλίου (F(1,393)=17,389, p<0,000). Δεν βρέθηκαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές: ii) στην αξιολόγηση των στόχων. Όσον αφορά την ανεξάρτητη μεταβλητή τόπος διαμονής, στατιστικώς σημαντικές διαφορές βρέθηκαν: i) στην αξιολόγηση του περιεχομένου του βιβλίου (F(12,377)=3,808, p<0,00), ii) στην αξιολόγηση των στόχων του βιβλίου (F(12,367)=9,175, p<0,000), iii) στην αξιολόγηση της δομής και της οργάνωσης του βιβλίου (F(12,382)=4,226, p<0,000). β) Οι Σχολικοί Σύμβουλοι / Προϊστάμενοι των Γραφείων Φ.Α. δεν είχαν καμία στατιστικώς σημαντική διαφορά ούτε όσον αφορά την ανεξάρτητη μεταβλητή φύλο ούτε όσον αφορά την ανεξάρτητη μεταβλητή τόπος διαμονής. Συμπεράσματα: Από τις απαντήσεις των μαθητών, των καθηγητών Φυσικής Αγωγής και των Σχολικών Συμβούλων / Προϊσταμένων των Γραφείων Φυσικής Αγωγής φάνηκε ότι τα βιβλία τα οποία ερευνήσαμε έχουν σύγχρονους στόχους, περιεχόμενο το οποίο μπορεί να υλοποιήσει τους στόχους και περιγράφουν σύγχρονες διδακτικές μεθόδους διδασκαλίας. Οι ερωτώμενοι έκαναν ορισμένες παρατηρήσεις όσον αφορά τις δυσκολίες υλοποίησης του βιβλίου, όπως η δυσκολία χρήσης των καρτών κατά τη διδασκαλία, η έλλειψη επαρκούς υλικοτεχνικής υποδομής για τη διδασκαλία κάποιων αθλητικών δραστηριοτήτων καθώς και η ελλιπής ενημέρωση αναφορικά με την χρήση του βιβλίου. Οι προτάσεις τους ευελπιστούμε ότι θα ληφθούν υπόψη στο μέλλον από την πολιτεία.