Αιφνίδιοι θάνατοι κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων

Abstract

Ο ξαφνικός θάνατος κατά την διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων, αποτελεί ένα σχετικά σπάνιο, αλλά ταυτόχρονα τραγικό γεγονός, με σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μελέτες, η ετήσια συχνότητα του κυμαίνεται από 3/100 000 έως 1/250 000 . Τα θύματα αφορούν κυρίως τον ανδρικό πληθυσμό, σε αναλογία εννέα άνδρες προς μια γυναίκα. Οι έγχρωμοι αθλητές είναι αναλογικά πιο επιρρεπείς και παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη ευαισθησία στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια. Οι αθλητές παρουσιάζουν 2,8/1 μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν ξαφνικό θάνατο από ότι οι μη αθλητές. Όμως το γεγονός αυτό συνήθως οφείλεται στην μη αντιληπτή εκ των προτέρων, υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο. Η κυριότερη αιτία ξαφνικού καρδιακού θανάτου για τα άτομα μεγαλύτερα των 35 ετών, με μεγάλη διαφορά από τη δεύτερη, είναι η στεφανιαία νόσος. Όσον αφορά τα άτομα κάτω των 35 ετών, οι απόψεις διίστανται με τις μελέτες που αφορούν τις Η.Π.Α. να έχουν ως πρώτη αιτία την υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, ενώ μελέτες στην Ιταλία, την αρρυθμογόνο καρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας. Άλλες συχνές αιτίες ξαφνικού θανάτου κατά την άθληση είναι οι συγγενείς ανωμαλίες των στεφανιαίων αρτηριών, το Commotio Cordis, η μυοκαρδίτιδα, η διαστολική καρδιομυοπάθεια, η πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας, η στένωση της αορτής, η ρήξη της αορτής κλπ. Από τους μη καρδιακούς ξαφνικούς θανάτους, το αμβλύ τραύμα αποτελεί την συχνότερη αιτία και τα μέρη του σώματος που γίνεται συχνότερα το κτύπημα, είναι το κεφάλι και ο λαιμός. Άλλες, λιγότερες συχνές αιτίες, είναι το εγκεφαλικό επεισόδιο, η χρήση παράνομων ναρκωτικών ουσιών και πνευμονικές ασθένειες. Οι μηχανισμοί που οδηγούν στους ξαφνικούς αυτούς θανάτους είναι είτε μηχανικής φύσεως, είτε ηλεκτρικής, με τους δεύτερους να αποτελούν πάνω από το 90% των περιπτώσεων. Τα αθλήματα στα οποία συμβαίνουν συχνότερα οι ξαφνικοί θάνατοι είναι το ποδόσφαιρο, η καλαθοσφαίριση, το τρέξιμο, η ποδηλασία και η κολύμβηση. Η συχνότητα θανάτου από συγκεκριμένο άθλημα οφείλεται στον συνδυασμό της καρδιαγγειακής απαίτησης του και του συνολικού αριθμού των ατόμων που ασχολούνται με αυτό. Ο προληπτικός έλεγχος των αθλητών για την συμμετοχή τους στην αθλητική διαδικασία σώζει ζωές και όλοι συμφωνούν πως είναι απαραίτητος. Όμως υπάρχει μια σοβαρή διαφωνία μεταξύ των Η.Π.Α. και της Ευρώπης, για το αν θα πρέπει να συμπεριληφθεί στον έλεγχο και το ηλεκτροκαρδιογράφημα. Ο κυριότερος λόγος που επικαλούνται οι Η.Π.Α. στην μη χρήση του ΗΚΓ, είναι το υψηλό κόστος. Η χρόνια άσκηση, προκαλεί αναδιαμόρφωση της καρδιάς ώστε να ανταποκριθεί στις καρδιαγγειακές απαιτήσεις. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «αθλητική καρδιά». Αυτή εξαρτάται από την ένταση και τον τύπο της άσκησης, όπου στους αθλητές αντοχής, παρουσιάζεται κυρίως αύξηση της εσωτερικής διαμέτρου της αριστερής κοιλίας και στους αθλητές δύναμης, αύξηση του πάχους του τοιχώματος της αριστερής κοιλίας. Συχνά γίνεται σύγχυση μεταξύ της «αθλητικής» και της παθολογικής καρδιάς καθότι σε ήπιες μορφές της ασθένειας, ορισμένα χαρακτηριστικά όπως το πάχος του τοιχώματος της αριστερής κοιλίας, μπορεί να παρουσιάζουν παρόμοια μεγέθη.