Μεταπολίτευση 1974-1975: τομές στις ελληνο-αμερικανικές σχέσεις

Abstract

Η δεκαετία του 1970 επέφερε αλλαγές στον μεταπολεμικό κόσμο. Η ύφεση στο ψυχροπολεμικό κλίμα και οι προσπάθειες αναζήτησης κοινών αρχών, επάνω στις οποίες οι χώρες θα μπορούσαν να συνεργαστούν, ανεξάρτητα από κοινωνικές και πολιτικές διαφορές, διαμόρφωνε ένα νέο διεθνές πλαίσιο. Το 1974 η πτώση της δικτατορίας ανάγκασε την Ελλάδα σε ραγδαία προσαρμογή στις νέες συνθήκες. Στην εργασία εξετάζονται όσα ακολούθησαν το καλοκαίρι του 1974 και ο τρόπος που ενήργησαν οι ελληνικές κυβερνήσεις (Εθνικής Ενότητας και Νέας Δημοκρατίας), οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Παρουσιάζεται το διάστημα του 1974-1975, καθώς σε αυτό συμπυκνώνονται αποφάσεις και πράξεις που θα αλλάξουν το έως τότε μεταπολεμικό διεθνές περιβάλλον και θα αναδιαμορφώσουν θεσμούς και πολιτικές στα επόμενα χρόνια. Η αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη στάση αδράνειας των παραδοσιακών συμμάχων της, των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, απέναντι στη διπλή τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η αναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος λειτουργίας των αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα, αλλά και η επιλογή της επανασύνδεσης με στόχο την πλήρη ένταξη στην ΕΟΚ, καθώς και το “άνοιγμα” στα Βαλκάνια σε αναζήτηση εναλλακτικών προσεγγίσεων ασφάλειας. Η νέα “ακτινωτή”, πολυδιάστατη εξωτερική ελληνική πολιτική χρησιμοποιούσε τα εργαλεία της νέας αυτής ιστορικής περιόδου.