Ο Έντεχνος Συλλογισμός-artful thinking μέσω της Δραματικής Τέχνης στην Εκπαίδευση με στόχο την ενσυναίσθηση σε παιδιά Δ΄ Δημοτικού

Abstract

Η Δραματική Τέχνη στην εκπαίδευση από τότε που αναπτύχθηκε (20ος αιώνας) αποτελεί έναν τρόπο διδασκαλίας μαθητοκεντρικό, όπου μέσα από τη βιωματική εμπλοκή των συμμετεχόντων αναπτύσσεται η ολόπλευρη προσωπικότητά τους. Ο Έντεχνος Συλλογισμός προσεγγίζει έργα τέχνης όπου μέσω αυτών υπογραμμίζονται και αναδεικνύονται ανθρώπινες αξίες. Με την παρατήρηση των πινάκων ζωγραφικής ενεργοποιείται η φαντασία των συμμετεχόντων καθώς και η δημιουργική τους σκέψη. Η ενσυναίσθηση ετυμολογικά (εν, συν και αίσθηση) δηλώνει την ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του πέρα όμως από την αίσθηση του ατόμου του. Στη σύγχρονη νευροψυχολογία η έννοια της ενσυναίσθησης περιγράφει την ικανότητα του ανθρώπου να μπορεί να αντιληφθεί και να βιώσει τα συναισθήματα ενός άλλου ατόμου, «σαν να» είναι ο ίδιος διατηρώντας την προσωπικότητα του. Μπορεί να «μπει στα παπούτσια του άλλου». Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να αποδειχθεί πως μέσω του Έντεχνου Συλλογισμού με τεχνικές της Δραματικής Τέχνης μπορεί να καλλιεργηθεί η ενσυναίσθηση των μαθητών. Αφορά μια έρευνα δράσης όπου πραγματοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος 2022-2023, στο 11ο Δημοτικό σχολείο Τρίπολης. Στα πλαίσια του μαθήματος της Θεατρικής Αγωγής, η ερευνήτρια, καθώς και αναπληρώτρια εκπαιδευτικός θεατρολόγος του σχολείου, εφάρμοσε 12 διδακτικές παρεμβάσεις μέσα στις οποίες αξιοποιήθηκαν οι παραπάνω τεχνικές. Στην έρευνα συμμετείχαν οι δύο τάξεις της Δ΄ Δημοτικού του σχολείου. Η μια τάξη (ομάδα ελέγχου) αποτελούνταν από 14 μαθητές, 8 αγόρια και 6 κορίτσια. Στη συγκεκριμένη τάξη, να σημειωθεί πως οι γονείς ενός μαθητή δε συναίνεσαν στην συμμετοχή του στην έρευνα. Η δεύτερη τάξη (πειραματική ομάδα) αποτελούνταν από 13 μαθητές, 5 αγόρια και 8 κορίτσια. Στις τάξεις μοιράστηκε, πριν τις παρεμβάσεις και μετά από αυτές, το ερωτηματολόγιο μέτρησης της ενσυναίσθησης Index of Empathy for Children and Adolescents (IECA) της Bryant (1982), ως ποσοτικό εργαλείο το οποίο αξιοποιήθηκε στην έρευνα. Επιπλέον, ως ποιοτικά εργαλεία χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, το προσωπικό ημερολόγιο της ερευνήτριας, ο κριτικός φίλος καθώς και το ημερολόγιο των μαθητών. Τα αποτελέσματα, με βάση την ποσοτική ανάλυση, έδειξαν πως οι μαθητές που συμμετείχαν στις παρεμβάσεις ανέπτυξαν την ενσυναίσθηση τους σε σχέση με τους μαθητές της ομάδας ελέγχου. Επιπρόσθετα, οι ποιοτικές αναλύσεις έδειξαν ενίσχυση ομαδικότητας, έκφραση συναισθημάτων και διάθεση για επίλυση συγκρούσεων. Καθώς το δείγμα είναι μικρό και οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν σε μικρό χρονικό διάστημα, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να γενικευτούν. Προτείνεται η μεγαλύτερη διάρκεια με μεγαλύτερο δείγμα συμμετεχόντων για ασφαλέστερα αποτελέσματα στα ερευνητικά ερωτήματα που καλύπτει η συγκεκριμένη έρευνα.

Λέξεις κλειδιά: Δραματική τέχνη, Έντεχνος Συλλογισμός, ενσυναίσθηση, Δ΄ δημοτικού