Αξιολόγηση και επιλογή προϊσταμένων στο Δημόσιο. Μελέτη περίπτωσης της κεντρικής υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας & Θρησκευμάτων

Abstract

Στο πεδίο της διοίκησης των ανθρωπίνων πόρων στο ελληνικό δημόσιο, η αξιολόγηση της απόδοσης των εργαζομένων συγκέντρωσε μεγάλο μέρος της δημοσίας προσοχής τα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν από την – εν τέλει ανεπιτυχή – προσπάθεια εφαρμογής της συγκριτικής αξιολόγησης του ν. 4250/2014. Την ίδια περίοδο, με τα μνημόνια επιχειρήθηκε η διοικητική μεταρρύθμιση με επιμέρους στόχο την αξιοκρατική επιλογή υπαλλήλων σε θέσεις ευθύνης (προϊστάμενος τμήματος -δ/νσης-γενικής δ/νσης και υπηρεσιακός γραμματέας) και την αποπολιτικοποίηση. Στην παρούσα εργασία αναλύονται οι έννοιες της αξιολόγησης της απόδοσης και της επιλογής στελεχών, τη σύνδεση των δυο αυτών εννοιών, καθώς και τα συστήματα αξιολόγησης και επιλογής προϊσταμένων στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια (νομικό πλαίσιο και εφαρμογή) με έμφαση στην περίπτωση της κεντρικής υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας & Θρησκευμάτων. Η διεξαγωγή της έρευνας πραγματοποιήθηκε με ερωτηματολόγιο κλειστών ερωτήσεων με σκοπό τη διερεύνηση των απόψεων των εργαζομένων της κεντρικής υπηρεσίας για την αξιολόγηση και την επιλογή προϊσταμένων. Το ερωτηματολόγιο στάλθηκε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε 1.090 εργαζόμενους και τελικά ελήφθησαν 108 απαντήσεις. Τα αποτελέσματα της έρευνας αποκάλυψαν ότι οι κομματικές, συνδικαλιστικές και διαπροσωπικές σχέσεις επηρεάζουν σημαντικά το σύστημα αξιολόγησης και επιλογής προϊσταμένων στο Δημόσιο. Επιπρόσθετα, τα αποτελέσματα από αυτή την έρευνα υποδηλώνουν ότι οι προϊστάμενοι θεωρούν γενικά το σύστημα δίκαιο και οι υπάλληλοι άδικο. Κατά μέσο όρο, οι εργαζόμενοι που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρούν μέτρια προς λίγο αποτελεσματική την αξιολόγηση ώστε να επιλεγούν τα κατάλληλα πρόσωπα στις θέσεις ευθύνης. Τέλος, αναφορικά με τα βασικά κριτήρια που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή προϊσταμένων, η έρευνα προτάσσει τη διοικητική ικανότητα (αποφασιστικότητα, συντονισμός, καινοτομία, διαχείριση κρίσεων), την άριστη γνώση του αντικειμένου και την εργασιακή εμπειρία, ενώ στον αντίποδα θεωρεί λιγότερο σημαντικό κριτήριο το βαθμό των ετήσιων εκθέσεων αξιολόγησης.