Ένα αγιογραφικό εργαστήριο στο τέλος του 13ου αι. στην Εύβοια

Abstract

Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι να παρουσιαστούν τα χριστιανικά μνημεία της ευρύτερης περιοχής της Κύμης που εικονογραφήθηκαν από το ίδιο αγιογραφικό εργαστήριο μέσα σε μία δεκαετία, από τα τέλη του 13ου έως τις αρχές του 14ου αι. Η περίοδος 1204-1470 χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία των Λατίνων στην Εύβοια, που έληξε με την Οθωμανική κατάκτηση. Η μελέτη επικεντρώνεται στην ιστορία της Εύβοιας, κυρίως την περίοδο της Λατινοκρατίας, την αρχιτεκτονική και ζωγραφική δραστηριότητα των Βυζαντινών, καθώς και τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες της περιόδου αυτής. Οι ναοί που μελετήθηκαν είναι: ο Άγιος Δημήτριος στο Μακρυχώρι, η Κοίμηση της Θεοτόκου και ο Άγιος Νικόλαος Ριτζάνων στον Οξύλιθο, ο Άγιος Νικόλαος στον Πύργο και, ο μεγαλύτερος όλων, ο Άγιος Δημήτριος στα Χάνια Αυλωναρίου. Εκτός από τον Άγιο Νικόλαο στον Πύργο, που είναι μονόχωρος, όλοι οι άλλοι είναι σταυρεπίστεγοι, ενώ δύο από αυτούς, ο Άγιος Δημήτριος Μακρυχωρίου και ο Άγιος Νικόλαος Ριτζάνων έχουν κτητορική επιγραφή και χρονολογούνται ακριβώς. Για τον υπολογισμό της χρονολόγησης των υπολοίπων μας βοηθά, με αρκετή ασφάλεια, η εικονογράφησή τους. Και οι πέντε ναοί έχουν πολλά κοινά τόσο στη ζωγραφική όσο και στο εικονογραφικό τους πρόγραμμα, ώστε να μπορούμε να εικάσουμε ότι εργάστηκε το ίδιο αγιογραφικό εργαστήριο, επαρχιακό μεν, αλλά με γνώση των σύγχρονων εξελίξεων στη ζωγραφική της εποχής του.