Απολιγνιτοποίηση και δίκαιη μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή: Η περίπτωση της Μεγαλόπολης

Abstract

Στην απολιγνιτοποίηση της Μεγαλόπολης φαίνεται ότι έχει αναπτυχθεί ένα αυστηρό top down σχέδιο, το οποίο ενδεχομένως να μην υποστηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη βάση. Ανάλογες προσπάθειες έχουν πραγματοποιηθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με όλες να αντιμετωπίζουν προβλήματα, εμπόδια και δυσκολίες. Η κρίση στις σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία δημιούργησε μάλιστα σημαντικό πρόβλημα στην ενεργειακή μετάβαση, αφού το φυσικό αέριο χρησιμοποιούταν ως μεταβατικό καύσιμο. Η Μεγαλόπολη πλήττεται επί του παρόντος δριμύτατα από την πολιτική της απολιγνιτοποίησης, η οποία οδηγεί σε αυξημένη ανεργία για τη Μεγαλόπολη και συρρίκνωση της οικονομικής της δραστηριότητας. Τα προβλήματα αυτά είναι κοινά μάλιστα για τη Μεγαλόπολη και για την Πτολεμαΐδα, όπου επίσης ακολουθείται η πολιτική του τερματισμού της λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων. Ως συνάρτηση των ανωτέρω, πραγματοποιήθηκε μία μελέτη σε 110 κατοίκους της ευρύτερης περιοχής της Μεγαλόπολης, εξετάζοντας τις στάσεις τους έναντι της απολιγνιτοποίησης. Οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται τη σοβαρότητα της κλιματικής αλλαγής, έχοντας όμως μέτριες στάσεις για την απαλλαγή από το λιγνίτη, έχουν μία μέτρια αντίληψη για την έως τώρα επίδραση της ΔΕΗ στη Μεγαλόπολη και μία θετική στάση για τη δίκαιη μετάβαση. Οι στάσεις των συμμετοχών φαίνεται πως επεξηγούνταν ως συνάρτηση της προσωπικής τους εργασίας στη ΔΕΗ, καθώς και της ταύτισης τους με την περιοχή. Το βίωμα της προσωπικής εργασίας στη ΔΕΗ και η ταύτιση με την πόλη της Μεγαλόπολης φαίνεται επομένως ότι επεξηγούν τις στάσεις που αναπτύσσουν οι συμμετέχοντες. Δεδομένων των ανωτέρω, στη συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιήθηκε επίσης μία ανάλυση SWOT. Η εθνική και ευρωπαϊκή υποστήριξη, η βελτίωση της υγείας των κατοίκων και η βελτίωση του περιβάλλοντος της Μεγαλόπολης αποτελούν τα ισχυρά σημεία. Η μεγάλη εξάρτηση της τοπικής οικονομίας από το εργοστάσιο της ΔΕΗ και η ταύτιση των πολιτών με το εργοστάσιο αποτελούν τις αδυναμίες. Η συνεργασία της Μεγαλόπολης και της Πτολεμαΐδας και η ανταλλαγή γνώσης με άλλες χώρες που προχωρούν ταχύτατα στην απολιγνιτοποίηση αποτελούν ευκαιρίες για το μέλλον. Τέλος, η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση, η ασυνέχεια των σχετικών πολιτικών και η υποβάθμιση της περιοχής ως συνάρτηση της απολιγνιτοποίησης αποτελούν τις απειλές του εγχειρήματος.