Σχολικά βιώματα της τρανς νεολαίας

Abstract

Η παρούσα εργασία επιδιώκει να αποτυπώσει τα σχολικά βιώματα μίας ομάδας τρανς νέων. Ειδικότερα, εκκινώντας από την πρόσληψη του φύλου ως μία επιτελεστική και ταυτόχρονα συγκροτητική κατηγορία, επιχειρείται μία εις βάθος διερεύνηση της τρανς σχολικής εμπειρίας, με στόχο να αναδειχθούν οι τρόποι με τους οποίους οι μαθητές και μαθήτριες, των οποίων η ταυτότητα φύλου διαφοροποιείται από το καταγεγραμμένο ανατομικό τους φύλο, πλοηγούνται σε ένα ετεροcisκανονικό σχολικό περιβάλλον και νοηματοδοτούν τον έμφυλο εαυτό τους εντός αυτού. Η σημαντικότητα της παρούσας μελέτης έγκειται στην απουσία αντίστοιχων ερευνητικών εγχειρημάτων στον ελλαδικό χώρο. Δεδομένου δε ότι η τρανς νεολαία θεωρείται διεθνώς ως η πλέον ευάλωτη κατηγορία νέων, μία εξέταση των τρόπων με τους οποίους η ομάδα αυτή βίωσε και αξιοδοτεί την ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα κρίνεται θεμιτή. Ως βασικός ερευνητικός στόχος τίθεται η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο βιώθηκε και επέδρασε το σχολικό περιβάλλον σε μία ομάδα τρανς νέων, μέσω της αναμόχλευσης και ανάδειξης των σχολικών εμπειριών αυτών. Προς την επίτευξη του ανωτέρου ερευνητικού σκοπού επιλέχθηκε η αξιοποίηση της ποιοτικής ερευνητικής μεθοδολογίας και της ημιδομημένης συνέντευξης ως ερευνητικό εργαλείο. Το ερευνητικό δείγμα απαρτίζεται από επτά τρανς άτομα, των οποίων η ηλικία κυμαίνεται από 20-24 έτη και ειδικότερα 4 τρανς γυναίκες και 3 τρανς άντρες. Συνολικά από τις συνεντεύξεις αναδύθηκε το αρνητικό σχολικό κλίμα που βίωσαν οι συνεντευξιαζόμενοι/ες, καθώς και η δυσμενής επίδραση αυτού στην έμφυλη υποκειμενικοποίηση και ενσωμάτωση, στην ενδοσχολική αλληλεπίδραση, στον ψυχισμό και στην σχολική επίδοση αυτών. Παράλληλα, στην πορεία των συνεντεύξεων αναδείχθηκε ποικιλοτρόπως ο ρυθμιστικός χαρακτήρας του φύλου, ο οποίος αφενός συγκροτείται, φυσικοποιείται και αναπαράγεται από τον σχολικό θεσμό και αφετέρου επιβάλλεται σε όλα τα ανεξαιρέτως τα μέλη της σχολικής κοινότητας. Με βάση τόσο τα συμπεράσματα που προέκυψαν από την παρούσα μελέτη όσο και τα δεδομένα της υπάρχουσας σχετικής βιβλιογραφίας παρατίθενται στο τέλος της εργασίας μία σειρά παιδαγωγικών προτάσεων, καθώς και ερευνητικών προοπτικών, με στόχο την περαιτέρω εμβάθυνση της γνώσης επί του θέματος και την ενδεχόμενη μετουσίωση αυτής σε μελλοντικές παιδαγωγικές πολιτικές.