Ο βίος του αγίου Θεοκλήτου, μητροπολίτη Λακεδαίμονος. Ένα καινοτόμο αγιολογικό κείμενο του Ι' αι.

Abstract

Στόχος της εργασίας με τίτλο «Ο βίος του αγίου Θεοκλήτου, μητροπολίτη Λακεδαίμονος. Ένα καινοτόμο αγιολογικό κείμενο του Ι΄ αι.» είναι η παρουσίαση της Αγιολογίας, ιδιαίτερα των Βίων και η ανάλυση του Βίου του αγίου Θεοκλήτου Λακεδαίμονος. Συγχρόνως, παρατίθενται πληροφορίες για τις ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες που χαρακτήριζαν τη μεσαιωνική Λακεδαιμονία. Ο Βίος του αγίου Θεοκλήτου, μητροπολίτη Λακεδαίμονος παραδίδεται από τον κώδικα Vaticanus Barberinianus graecus 583, ff. 684-707, του ΙΔ΄ αιώνος. Πρωτοδημοσιεύθηκε από τον Ν.Α Βέη και στη συνέχεια από τους Α. Σγουρίτσα και Ι. Πολέμη – Ε. Μίνεβα. Ο βιογράφος του αγίου Θεοκλήτου είναι ανώνυμος. Πρόκειται για πρόσωπο με σπουδαία παιδεία, που για τη συγγραφή του έργου παρακινήθηκε από τον επίσκοπο Λακεδαιμονίας Θεόδωρο. Η συγγραφή του Βίου πραγματοποιήθηκε στα μέσα του 10ου ή στις αρχές του 11ου αιώνα. Χαρακτηριστικό στοιχείο του κειμένου είναι ο εγκωμιαστικός χαρακτήρας με σπουδαία σχήματα λόγου καθώς και οι σημαντικές πληροφορίες που παρέχει για την ιστορία και την κοινωνία της μεσαιωνικής Λακεδαιμονίας του 9ου αιώνα. Ο συγγραφέας του Βίου αδυνατεί να ανασυνθέσει τη βιογραφία του αγίου Θεοκλήτου, αφού δεν διαθέτει αξιόπιστες πηγές για τη ζωή του. Καλύπτει, λοιπόν, τα κενά του Βίου με τη χρήση κοινών τόπων ή σποραδικών, μάλλον αχνών, απηχήσεων από Λόγους του Γρηγορίου του Θεολόγου. Στην εισαγωγή της εργασίας παρουσιάζεται ο κλάδος της Αγιολογίας στη Βυζαντινή Γραμματεία και ειδικότερα της μεσοβυζαντινής περιόδου, κατά την οποία συντέθηκε ο εξεταζόμενος Βίος. Κατόπιν, παρατίθενται πληροφορίες για το κείμενο του Βίου, για τον ανώνυμο συγγραφέα του και τον επίσκοπο Θεόδωρο. Στη συνέχεια, γίνεται εκτενής αναφορά στο ιστορικό, κοινωνικό και θρησκευτικό πλαίσιο του Βυζαντίου και ειδικότερα της Λακεδαιμονίας του 10ου αιώνα. Ακολουθεί η απόδοση στη νέα ελληνική, η αναλυτική παρουσίαση και ο σχολιασμός του συγκεκριμένου Βίου. Την εργασία κλείνουν τα συμπεράσματα από τη μελέτη του κειμένου, καθώς και η σχετική βιβλιογραφία.