Οι πολιτικές και πρακτικές του γλωσσικού γραμματισμού στην Ελλάδα, όπως αποτυπώνονται στα προγράμματα σπουδών και στα κείμενα των μαθητών της δευτεροβάθμιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης

Abstract

Στη παρούσα εργασία μελετάται ο τρόπος που η εκπαιδευτική πολιτική του Γραμματισμού προωθείται στα διδακτικά βιβλία της Γλώσσας του Γυμνασίου, σύμφωνα με τις αλλαγές που προέκυψαν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που πραγματοποιήθηκε στην ελληνική υποχρεωτική Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, το σχολικό έτος 2003, και αφορά στα Προγράμματα Σπουδών. Η έρευνα, βασισμένη στο θεωρητικό πλαίσιο του Basil Bernstein και αξιοποιώντας τις έννοιες της Ταξινόμησης, της Περιχάραξης και του Νοηματικού Προσανατολισμού, υλοποιήθηκε, για το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας του Γυμνασίου, μέσα από την περιγραφή και ανάλυση ορισμένων δραστηριοτήτων από το σχολικό βιβλίο της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ’ τάξης του Γυμνασίου και μέσα από την ανάλυση των εργασιών των μαθητών από τρία σχολεία διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών. Τα κύρια ευρήματα της μελέτης είναι τα εξής: πρώτον, οι μαθητές από τα μη προνομιούχα στρώματα δεν ανταποκρίνονται σε καμία από τις μορφές πρακτικής που προβάλλονται στα διδακτικά βιβλία, με βάση το δείγμα των δραστηριοτήτων που χρησιμοποιήθηκε. Δεύτερον, παρατηρείται μια υπεροχή των μαθητών από την αστική περιοχή σε δραστηριότητες που φαινομενικά προβάλλουν πρακτικές χαρακτηριζόμενες από Περιορισμένο Νοηματικό Προσανατολισμό. Τρίτον, οι μαθητές από την ημιαστική περιοχή αναγνωρίζουν τις απαιτήσεις των δραστηριοτήτων αλλά δεν μπορούν και να τις πραγματώσουν. Η εργασία ολοκληρώνεται με τη συζήτηση των επιπτώσεων που ενδέχεται να έχουν οι πρακτικές του γραμματισμού που προωθούνται στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα στις επιδόσεις των μαθητών διαφορετικής κοινωνικής προέλευσης.