Οι οργανισμοί που μαθαίνουν στον τομέα υγείας: η περίπτωση των νοσοκομείων του ΕΣΥ της Περιφέρειας Πελοποννήσου

Abstract

Οι οργανισμοί που μαθαίνουν δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα των πιέσεων που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονοι οργανισμοί και καθίστανται ικανοί να παραμείνουν ανταγωνιστικοί στο επιχειρησιακό περιβάλλον. Έτσι και στον τομέα υγείας και ειδικότερα στα νοσοκομεία η μετατροπή των οργανισμών σε οργανισμούς που μαθαίνουν θεωρείται επιτακτική καθώς η αποφυγή των λαθών, η ασφάλεια των ασθενών και η ποιότητα στην παροχή υπηρεσιών υγείας είναι τα ζητούμενα για την επιβίωσή των σε ένα περιβάλλον όπου η στενότητα των πόρων αποτελεί πλέον καθημερινότητα. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να εξετάσει κατά πόσο οι οργανισμοί στον τομέα της υγείας μπορούν να χαρακτηριστούν ως «οργανισμοί που μαθαίνουν». Οι επιμέρους στόχοι είναι να τονιστεί η σημασία της θεωρίας «των οργανισμών που μαθαίνουν» και της ωφέλειας που αυτοί θα έχουν όπως και να δοθεί έμφαση στους άξονες «των οργανισμών που μαθαίνουν» ως εργαλεία για βελτίωση της οργανωσιακής κουλτούρας ενός δημοσίου νοσοκομείου. Για τη διεξαγωγή αυτής της μελέτης διενεργήθηκε μια περιεκτική βιβλιογραφική αναζήτηση χρησιμοποιώντας τους ακόλουθους όρους: learning organization, organizational learning, hospital leadership, organizational culture, health care, οργανισμός που μαθαίνει, οργανωσιακή μάθηση. Ως χρονικό διάστημα αναζήτησης τέθηκε η περίοδος 2000-2013, προκειμένου να περιέχονται σύγχρονα θεωρητικά και ερευνητικά δεδομένα. Παράλληλα τέθηκε γλωσσικός περιορισμός με την επιλογή άρθρων δημοσιευμένων στα αγγλικά και στα ελληνικά. Tο εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε για την εκπόνηση της συγκεκριμένης μελέτης είναι ερωτηματολόγιο, συντάκτες του οποίου είναι οι καθηγητές Karen E. Watkins και Victoria J. Marsick (1999), από τους οποίους ζητήθηκε η σχετική άδεια για τη χρήση του, η οποία και εδόθη. Το δείγμα για την εκπόνηση είναι το νοσηλευτικό προσωπικό των Δημοσίων Νοσοκομείων της Περιφέρειας Πελοποννήσου (Παναρκαδικό Νοσοκομείο Τρίπολης, Ψυχιατρείο Τρίπολης, Γενικό Νοσοκομείο Καλαμάτας, Γενικό Νοσοκομείο Κυπαρισσίας, Γενικό Νοσοκομείο Σπάρτης, Γενικό Νοσοκομείο Μολάων, Γενικό Νοσοκομείο Ναυπλίου, Γενικό Νοσοκομείο Άργους, Γενικό

Νοσοκομείο Κορίνθου) αφού πρώτα δόθηκε η έγκριση εκπόνησης της συγκεκριμένης μελέτης από τον αρμόδιο φορέα. Για τη διεξαγωγή της στατιστικής ανάλυσης των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS 19.0 έκδοση για Windows. Για την ανάλυση της συγκεκριμένης μελέτης χρησιμοποιήθηκε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας (p-value) 5%. Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 38,3 έτη, το 86,5% ήταν γυναίκες, το 40,6% ήταν απόφοιτοι ΙΕΚ/Τεχνικής σχολής, το 48,4% ήταν απόφοιτοι ΑΕΙ/ΤΕΙ, το 67,3% ήταν υπάλληλοι, το 16,4% ήταν ωρομίσθιοι υπάλληλοι, το 75,2% εργάζονταν σε νοσοκομείο με <500 εργαζόμενους και το 93% εργάζονταν σε νοσοκομείο με ετήσια έσοδα <1.500.000 ευρώ. Το νοσοκομείο συλλογής των δεδομένων και τα ετήσια έσοδα των νοσοκομείων δεν χρησιμοποιήθηκαν ως ανεξάρτητες μεταβλητές εξαιτίας του μικρού αριθμού δεδομένων στις διάφορες κατηγορίες των μεταβλητών αυτών. Έπειτα από διμεταβλητή ανάλυση προέκυψε στατιστική σχέση στο επίπεδο του 0,20 (p< 0,20) ανάμεσα στην κλίμακα «Συνεχιζόμενη εκπαίδευση» και στο φύλο, το εκπαιδευτικό επίπεδο και τη θέση στο νοσοκομείο. Συμπεράσματα: Τελικά, τα δημόσια νοσοκομεία της Περιφέρειας Πελοποννήσου δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως οργανισμοί που μαθαίνουν και οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία αυτά δεν έχουν πολύ καλή αντίληψη για το νοσοκομείο για το οποίο εργάζονται. Στην ουσία έμπρακτα δεν είναι οργανισμοί που μαθαίνουν σύμφωνα με το θεωρητικό πλαίσιο αλλά εφαρμόζουν μόνο ένα μικρό ποσοστό. Οι πληροφορίες, που συγκεντρώθηκαν στην παρούσα μελέτη, μπορούν να φανούν χρήσιμες για τον προγραμματισμό οργανωσιακής κουλτούρας, ενώ συγχρόνως οι ερωτήσεις με χαμηλότερο ποσοστό απαντήσεων μπορούν να λειτουργήσουν ως οδηγός για τις διοικήσεις, αλλά και ως προβληματισμός των εργαζόμενων ως προς το πώς θα μπορέσουν να βελτιώσουν την παροχή φροντίδας υγείας σε σχέση με εκείνη που παρέχεται έως και σήμερα.