Η ψηφιακή αφήγηση ως εργαλείο ανάπτυξης γλωσσικών δεξιοτήτων στο δημοτικό. Μια μελέτη περίπτωσης

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία αφορά στην αξιοποίηση της στρατηγικής της αφήγησης στη διδασκαλία της Παραγωγής Λόγου. Στην ουσία της αποτελεί μια καινοτόμο διδακτική πρόταση που αξιοποιεί την αφήγηση σε συνδυασμό με τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ICT). Η εργασία μας έρχεται να συνεισφέρει στο γενικότερο προβληματισμό που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια γύρω από την αξιοποίηση της αφήγησης στη διδασκαλία της Παραγωγής Λόγου. Ο προβληματισμός αυτός λαμβάνει χώρα στα πλαίσια των σύγχρονων κονστρουκτιβιστικών και κοινωνικοπολιτισμικών απόψεων για τη διδασκαλία και τη μάθηση. Η παρούσα διπλωματική εργασία αποτελεί μία συγκριτική μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε σε 28 μαθητές δύο τμημάτων της Β΄ τάξης ενός Δημόσιου Ελληνικού Δημοτικού Σχολείου, εφαρμόζοντας μια εκπαιδευτική παρέμβαση που περιλαμβάνει μια ακολουθία τεσσάρων μαθημάτων με το εργαλείο της ψηφιακής αφήγησης στο μάθημα της Γλώσσας και κυρίως στον τομέα την Παραγωγής Λόγου. Οι μαθητές εργάστηκαν σε δύο ομάδες, εκ των οποίων η μία δούλευε με το εργαλείο της ψηφιακής αφήγησης (πειραματική ομάδα) και η άλλη παραδοσιακά (ομάδα ελέγχου). Κύριος στόχος της έρευνας ήταν να διερευνηθεί η εξέλιξη της γνωστικής επίδοσης των μαθητών ενώ, παράλληλα, σχεδιάστηκε και διερευνήθηκε η διαφορά αξιοποίησης της ψηφιακής αφήγησης σε σχέση με το παραδοσιακό μοντέλο διδασκαλίας. Τέλος, διερευνήθηκαν οι αντιλήψεις των συμμετεχόντων μαθητών για την μέθοδο διδασκαλίας της ψηφιακής αφήγησης και τη συμβολή της στη μάθηση. Για τη μελέτη και εξέταση αυτού του σκοπού διεξάγεται στα πλαίσια της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης μια συγκριτική μελέτη περίπτωσης. Πιο αναλυτικά, σχεδιάστηκε, υλοποιήθηκε και αξιολογήθηκε σε συνθήκες πραγματικής τάξης δημοτικού, μια εκπαιδευτική παρέμβαση για την ανάπτυξη των γνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, η οποία θα αξιοποιεί τις τεχνικές της ψηφιακής αφήγησης και την προτεινόμενη μεθοδολογία για τη δημιουργία ψηφιακών ιστοριών στο Δημοτικό.Πιο συγκεκριμένα η έρευνα ενέπλεξε μαθητές της ίδιας ηλικίας στη δημιουργία ιστοριών με σκοπό τη διερεύνηση της διαδικασίας παραγωγής λόγου με ψηφιακά και παραδοσιακά μέσα. Η έρευνα σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από την εκπαιδευτικό -ερευνήτρια βασιζόμενη στις αρχές που διέπουν την ερευνητική μεθοδολογία για το αντικείμενο αυτό. Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή των δεδομένων ήταν το πλαίσιο ανάλυσης , το οποίοσυντάχθηκε από την εκπαιδευτικό – ερευνήτρια, οι συνεντεύξεις των μαθητών και η παρατήρηση. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν πως το εργαλείο της ψηφιακής αφήγησης μπορεί να ενταχθεί ως διδακτική στρατηγική στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση σε μαθητές χαμηλής βαθμίδας του Δημοτικού εξασφαλίζοντας τη γνωστική ανάπτυξη και συνεργασία των μαθητών μέσω της αξιοποίησης της τεχνολογίας.Οι μαθητές κατάφεραν να δημιουργήσουν ψηφιακές ιστορίες αξιοποιώντας τις εικόνες που τους δόθηκαν αντιμετωπίζοντας τους περιορισμούς της ηλικίας και τις δυσκολίες χειρισμού του πληκτρολογίου που είναι δεδομένες στην ηλικία αυτή. Ακόμα παρατηρήθηκε πως η χρήση της τεχνολογίας ενεργοποίησε τη φαντασία των μαθητών, οι ιστορίες των οποίων χαρακτηρίζονται από πρωτοτυπία και διαφορετικότητα συγκριτικά με αυτές της παραδοσιακής ομάδας. Οι γλωσσικές συμβάσεις αναπτύχθηκαν στον μέγιστο βαθμό, η έρευνα έδειξε όμως πως μπορεί να επιτευχθεί η ανάπτυξη του λεξιλογίου υπό την τήρηση συνθηκών επικοινωνιακού πλαισίου. Τέλος, οι μαθητές αξιολόγησαν θετικά τη μαθησιακή εμπειρία, μέσω του εργαλείου της ψηφιακής αφήγησης , τονίζοντας ότι τους ήταν περισσότερο ευχάριστη η διαδικασία της μάθησης. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι η ψηφιακή αφήγηση μπορεί να εφαρμοστεί επιτυχώς και στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, να στηρίξει τους μαθητές, να κλιμακώσουν τις επιδόσεις τους έως τα ανώτερα επίπεδα και να το βιώσουν οι ίδιοι ως μια ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική μαθησιακή εμπειρία