Οι εκπαιδευτικές επιλογές και διαδρομές των φοιτητών/-τριών Παιδαγωγικών Τμημάτων: Μεταξύ της απασχολησιμότητας και της δια βίου μάθησης

Abstract

Στα πλαίσια των πολιτικών και πρακτικών της διά βίου μάθησης (ΔΒΜ) και της απασχολησιμότητας γίνεται εύλογα αντιληπτό πως οι συνθήκες μέσα στις οποίες οι νέοι καλούνται να κάνουν επιλογές και να χαράξουν τις επαγγελματικές και εκπαιδευτικές τους διαδρομές έχουν αλλάξει. Ως εκ τούτου, θεωρήθηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρον να διερευνηθούν οι εκπαιδευτικές επιλογές και διαδρομές φοιτητών/- τριών Παιδαγωγικών Τμημάτων υπό το πρίσμα των νέων καθεστώτων ορθολογισμού που επιτάσσουν την αντιμετώπιση των ατόμων ως “υποκειμένων επιλογής”. Το ερευνητικό ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη ομάδα φοιτητών οφείλεται στο γεγονός πως οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα συνιστούν πλέον μια ευάλωτη ομάδα επαγγελματιών. Eρευνητικά στοιχεία καταδεικνύουν πως στα πλαίσια της ευρωπαϊκοποίησης και της δια βίου μάθησης τα ελληνικά Παιδαγωγικά Τμήματα στην πλειονότητά τους έχουν υποκύψει στις παγκόσμιες και ευρωπαϊκές πιέσεις για αναμόρφωση των Προγραμμάτων Σπουδών με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συγκρότηση των επαγγελματικών ταυτοτήτων των φοιτητών/-τριών και κατ’ επέκταση τη διαμόρφωση της επαγγελματικής τους πορείας. Η διερεύνηση του υπό μελέτη θέματος πραγματοποιήθηκε μέσω ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Η ανάλυση των δεδομένων αναδεικνύει τη σύγκλιση των φοιτητριών ως προς τις απόψεις και τον τρόπο που διαπραγματεύονται τη θέση τους στα πλαίσια της ΔΒΜ και της απασχολησιμότητας. Γίνεται ευδιάκριτη η επιθυμία για συνεχή επιμόρφωση και κατάρτιση, προκειμένου να καταστούν ανταγωνιστικές, υιοθετώντας μία εργαλειακή αντιμετώπιση της γνώσης και τοποθετώντας πλήρως το επάγγελμα του εκπαιδευτικού στα πλαίσια της ΔΒΜ. Οι φοιτήτριες από τα λιγότερα προνομιούχα περιβάλλοντα φαίνεται να διαθέτουν ένα “habitus ακινησίας”, με αποτέλεσμα την άνιση πρόσβασή τους στο πεδίο της κινητικότητας. Οι εκπαιδευτικές επιλογές φαίνεται να είναι αποτέλεσμα επιρροής ποικίλων παραγόντων, όπως τα απρόβλεπτα γεγονότα της ζωής καθώς και η δυναμική της αλληλεπίδρασης του ατομικού και θεσμικού έθους. Ο οικονομικός παράγοντας αναδεικνύεται ως σημαντική πτυχή που οριοθετεί τα μελλοντικά τους σχέδια, περιορίζοντας την ικανότητά τους να αναπτύσσουν ισχυρές ακαδημαϊκές και επαγγελματικές ταυτότητες. Ακόμη, διαφαίνεται μία απόκλιση ανάμεσα στις φοιτήτριες των δύο Τμημάτων αναφορικά με την επίδραση που θεωρούν ότι ασκεί το πρόγραμμα σπουδών και οι ακαδημαϊκές γνώσεις που τους προσφέρει στη σταδιοδρομία τους και τη διεύρυνση των επαγγελματικών προοπτικών τους. Η παρούσα μελέτη είναι περιορισμένης έκτασης, ωστόσο δίνει το εφαλτήριο για περαιτέρω διερεύνηση του θέματος.