Οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της Διαφθοράς και η σχέση τους με τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας

Abstract

Η διαφθορά έχει ανυπέρβλητη διαβρωτική επίδραση στις κοινωνίες, όπως έχει υπογραμμιστεί από διεθνείς οργανισμούς από την κοινωνία των πολιτών και ιδιαίτερα στην Ελλάδα και από τον ιδιωτικό τομέα και τους πολίτες. Καμία χώρα δεν έχει μηδενική διαφθορά. Το φαινόμενο όμως εξελίσσεται διαχρονικά με διαφορετικό τρόπο σε κάθε χώρα παράγοντας πληθώρα αποτελεσμάτων. Στην Ελλάδα η συζήτηση για τη διαφθορά είναι διαχρονικά παρούσα, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με τα αίτια, τα αποτελέσματα καθώς και τις λύσεις που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για την καταπολέμησή της. Η μέτρηση της διαφθοράς είναι ιδιαίτερα δυσχερής. Η πιο διαδεδομένη μεθοδολογία αφορά στις μετρήσεις αντίληψης τόσο των πολιτών όσο και των επιχειρήσεων. Εντούτοις, η επικρατούσα αντίληψη δεν είναι η πραγματικότητα. Ο ΟΟΣΑ έχει κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς στη χώρα, προερχόμενες από την παγκόσμια εργαλειοθήκη μεταρρυθμιστικών μέτρων και καλών πρακτικών για το θέμα. Οι εν λόγω προτάσεις υλοποιούνται στη χώρα εδώ και χρόνια με σταθερό ρυθμό, χωρίς όμως να καταγράφεται κάποια ουσιαστική αλλαγή στους δείκτες αντίληψης. Η παρούσα εργασία επιχειρεί να διερευνήσει πιθανές αιτίες αυτού του γεγονότος απαντώντας σε μια σειρά ερωτημάτων. Ποια η συσχέτιση των προτάσεων για την καταπολέμηση της διαφθοράς του ΟΟΣΑ με τη μεταβολή του δείκτη μέτρησης αντίληψης της διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας; Πως διαμορφώνεται ο δείκτης αυτός και με ποιον τρόπο η υλοποίηση των μεταρρυθμιστικών μέτρων του ΟΟΣΑ έχουν ή δεν έχουν επίδραση στο δείκτη σε εύλογο διάστημα; Πως η μεθοδολογία εφαρμογής των μεταρρυθμιστικών προτάσεων, όπως η διαβούλευση, ο συμμετοχικός σχεδιασμός και η συν-παραγωγή μπορούν να επηρεάσουν το δείκτη; Η πρώτη ενότητα της εργασίας περιλαμβάνει τα ερευνητικά ερωτήματα, τη μεθοδολογία έρευνας, τις εννοιολογικές προσεγγίσεις και τις διασυνδέσεις με άλλα έμμεσα ή άμεσα συνδεδεμένα φαινόμενα, καθώς επίσης και τις επικρατούσες αντιλήψεις στη χώρα, και τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η δεύτερη ενότητα περιέχει την ανάλυση των δεικτών της Διεθνούς Διαφάνειας, της Παγκόσμιας Τράπεζας, του ΟΟΣΑ και άλλων, παρουσιάζοντας χρονοσειρές της εξέλιξής τους. Η τρίτη ενότητα αναλύει την αξιολόγηση της εφαρμογής των προτάσεων ως προς την αποτελεσματικότητά τους και τη συσχέτισή τους με τον δείκτη της Διεθνούς Διαφάνειας, τους παράγοντες που επηρεάζουν την αντίληψη των πολιτών και επιχειρήσεων και με ποιον τρόπο αυτοί συνδέονται με την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων. Τέλος η τέταρτη ενότητα περιλαμβάνει μία σύνοψη των συμπερασμάτων σχετικά με τα κύρια ερωτήματα της εργασίας.