Καταγραφή των διαδικασιών μετασχηματισμού ενός παραδοσιακού περιφερειακού μουσείου σε δυναμικό περιβάλλον αλληλεπίδρασης με την τοπική κοινωνία

Abstract

Στη μακρά ιστορική του διαδρομή, ο θεσμός του μουσείου έχει γνωρίσει ποικίλους μετασχηματισμούς ως προς τον κοινωνικό του ρόλο, οι οποίοι οφείλονται στις μεταβολές των κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών δομών και των επιστημονικών και επιστημολογικών παραδοχών κάθε εποχής. Οι μετασχηματισμοί αυτοί αποτυπώνονται διαχρονικά στις αλλαγές της εσωτερικής οργάνωσης και των λειτουργιών των μουσείων και κυρίως στις αλλαγές των εκθεσιακών τους πρακτικών και των κτιριακών τους υποδομών. Οι διεθνείς έρευνες που πραγματεύονται τα ζητήματα των μεταβατικών αλλαγών στα μουσεία είναι πολύ περιορισμένες αριθμητικά, ενώ στην Ελλάδα φαίνεται να μην έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα σχετικές εμπειρικές μελέτες. Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε στόχευσε στην ανίχνευση των διαδικασιών μέσα από τις οποίες ένα ελληνικό μουσείο περιφερειακής εμβέλειας, το οποίο πρόκειται να υλοποιήσει εργασίες ολικής εκθεσιακής και κτιριακής αναδιοργάνωσης, μετασχηματίζει τις δομές οργάνωσης και λειτουργίας του από παραδοσιακές σε σύγχρονες. Ακολουθήθηκε ποιοτική ερευνητική προσέγγιση και τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων με εμπλεκομένους στην αλλαγή του Μουσείου και σχετικών έγγραφων ντοκουμέντων. Τα αποτελέσματα της έρευνας αποκάλυψαν πως η οργάνωση της αλλαγής του Μουσείου αποτέλεσε μία αργά εξελισσόμενη διαδικασία, με προκλήσεις και χρονοβόρες διαπραγματεύσεις. Σε επίπεδο εκθεσιακής οργάνωσης το Μουσείο πρόκειται να υιοθετήσει αφηγηματικό χαρακτήρα και να ενσωματώσει σύγχρονες τεχνολογίες, προκειμένου να δημιουργήσει για τους επισκέπτες του αφετηρίες στοχασμού και δυνατότητες ενεργού εμπλοκής με τις συλλογές. Σε επίπεδο λειτουργίας πρόκειται να διαμορφώσει νέες κτιριακές υποδομές με σκοπό την αναβάθμιση και τον εμπλουτισμό των δραστηριοτήτων του και την παροχή καταναλωτικών υπηρεσιών προς το κοινό, οι οποίες ενισχύουν τη βιωσιμότητά του. Σε επίπεδο αξιών, η αλλαγή των φυσικών του δομών συνδέεται με μεγιστοποίηση της εξωστρέφειάς του προς το κοινό και της δημόσιας συμβολής του στην τοπική κοινωνία. Τα ευρήματα κατέδειξαν ακόμη, πως η αλλαγή του Μουσείου ακολουθεί την κοινή μετασχηματιστική τροχιά των μουσείων διεθνώς, η οποία οφείλεται στις σύγχρονες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και μουσειολογικές τάσεις και συνδέεται με μία νέα αντίληψη για την κοινωνική τους υπόσταση στον 21ο αιώνα.