Ο εκσυγχρονισμός των Τελωνείων στην Ελλάδα στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Παγκοσμίου Οργανισμού Τελωνείων και της ΕυρωπαΪκής Τελωνειακής Ένωσης. Παραδείγματα άλλων χωρών

Abstract

Στον 21ο αιώνα, τα τελωνεία αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του παγκόσμιου εμπορίου και σημαντικό παράγοντα των οικονομικών και εμπορικών πολιτικών. Όσο ραγδαία αυξάνονται και εξελίσσονται οι παντός είδους διακρατικές συναλλαγές και οι παντός είδους απειλές και κίνδυνοι, τόσο ραγδαία αυξάνεται η ανάγκη για συνεχή βελτίωση και αναβάθμιση των αρμοδιοτήτων των τελωνείων, των δεξιοτήτων των τελωνειακών υπαλλήλων και του εξοπλισμού τους. Τα τελωνεία αποτελούν τις βασικές συνοριακέςυπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για όλες τις συναλλαγές που σχετίζονται με τις συνοριακές διελεύσεις αγαθών, κεφαλαίων και ανθρώπων, συνδυάζοντας δύο φαινομενικά αντίθετους ρόλους: τη συλλογή των δασμών από τη διαμετακόμιση των εμπορευμάτων, αλλά και τη διευκόλυνση του εμπορίου και των διεθνών συναλλαγών μέσω τυποποιημένων διαδικασιών και απλουστεύσεων. Για να αντιληφθεί κανείς τον όγκο των εργασιών των τελωνειακών υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να λάβει υπόψη του ότι κάθε χρόνο επεξεργάζονται περίπου 30 εκατομμύρια διασαφήσεις εισαγωγών, άλλες τόσες διασαφήσεις εξαγωγών και περίπου 20 εκατομμύρια πράξεις ενωσιακής διαμετακόμισης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων τονίζει ότι η παγκοσμιοποίηση του εμπορίου επιφέρει οικονομική μεγέθυνση και ευημερία, αλλά μόνον όταν υπάρχει διαφάνεια, ίση μεταχείριση των οικονομικών φορέων προς αποφυγή στρέβλωσης των συνθηκών του υγιούς ανταγωνισμού αλλά και η εκτέλεσητων απαραίτητων ελέγχων με τρόπο ώστε να μην παρεμποδίζεται η ομαλή κυκλοφορία των εμπορευμάτων.Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε τον ρόλο των τελωνείων και έφερε στο προσκήνιο σημαντικέςαρχέςπου ο ΠΟΤ προωθεί εδώ και χρόνια. Μια καθολικά ψηφιοποιημένη και άυλη διαδικασία έγκρισης (all-digital and paperless clearance process) και αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων μέσα από τη συλλογή και ανάλυση ποιοτικών δεδομένων. Προς αυτήν την κατεύθυνση κινείται και η Ευρωπαϊκή Ένωση.Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός συνασπισμός στον κόσμο και η δραστηριότητα των τελωνείων της αντιπροσωπεύει το 16% του παγκόσμιου εμπορίου. Η ΕΕ προωθεί τον εκσυγχρονισμό του ΠΟΤ ως παγκόσμιου σημείου αναφοράς για τον εκσυγχρονισμό των τελωνειακών διαδικασιών και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ όλων των κρατών μελών στον τελωνειακό τομέα. Μπορεί η ψηφιοποίηση να κερδίζει συνεχώς έδαφος, σε πολλά όμως κράτη μέλη, ο πυρήνας των τελωνειακών διαδικασιών εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από έγχαρτες δηλώσεις και πιστοποιητικά. Η διευκόλυνση του εμπορίου αποτελεί παράγοντα κλειδί για την οικονομική ανάπτυξη και στις εθνικές ατζέντες συνδέεται με τα μέτρα για την κοινωνική ευημερία και τη μείωση της φτώχειας.Η βελτιστοποίηση της λειτουργίας των τελωνείωνκαι η αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς τους, μέσα από το στρατηγικό managementτης τελωνειακής συμμόρφωσης και τις ‘εξυπνότερες’ τελωνειακές διαδικασίες, οδηγεί σε μείωση του κόστους, ενισχύει την προβλεψιμότητα και την απλοποίηση των διαδικασιών, προωθεί τη διευκόλυνση του εμπορίουκαι παράλληλα τη βελτίωση των αλυσίδων εφοδιασμού. Η ψηφιοποίηση, η παγκοσμιοποίηση και ο μεταβαλλόμενος χαρακτήρας του εμπορίου δημιουργούν νέες ευκαιρίες και προκλήσεις. Η αποτελεσματικότητα του τελωνισμού και των ελέγχων είναι αναγκαία για την προστασία όχι μόνον των επιχειρήσεων της ΕΕ, αλλά και της κοινωνίας και του περιβάλλοντος, ενώ διευκολύνει το νόμιμο εμπόριο, το οποίο είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη και την ανάκαμψη. Στην παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Ο εκσυγχρονισμός των Τελωνείων στην Ελλάδα στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Παγκοσμίου Οργανισμού Τελωνείων και της Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Ένωσης. Παραδείγματα άλλων χωρών»παρουσιάζονταιοι διεθνείς εξελίξεις, οι σύγχρονες προκλήσεις και απαιτήσεις για τη λειτουργία των τελωνειακών διοικήσεων διεθνώς, οι προδιαγραφές που διαμορφώνονται στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τον εκσυγχρονισμένο Ενωσιακό Τελωνειακό Κώδικα και τις προτάσεις της ‘Ομάδας Σοφών’. Όσον αφορά την ΕΕ, η βελτιστοποίηση των τελωνειακών διαδικασιών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποτελεσματική λειτουργία της Τελωνειακής της Ένωσης. Αναπόσπαστο τμήμα του τελωνειακού εδάφους της ΕΕ αποτελεί το τελωνειακό έδαφος της Ελλάδας.

Μετά τη σύντομη παρουσίαση της ιστορικής εξέλιξης των τελωνείων στην Ελλάδα και της κατάδειξης του σπουδαίου ρόλου που διαδραματίζουν από τη σύσταση ήδη του Ελληνικού κράτους, παρουσιάζονται η αποστολή και οι στόχοι της Τελωνειακής Υπηρεσίας όπως διαμορφώνονται σύμφωνα με το Στρατηγικό Σχέδιο της ΑΑΔΕ. Η εργασία επικεντρώνεται στο ζήτημα του εκσυγχρονισμού των τελωνειακών διοικήσεων, της ψηφιοποίησης και της απλούστευσης των τελωνειακών διαδικασιώνσύμφωνα με τις προδιαγραφές που διαμορφώνονται από το διεθνές γίγνεσθαι και τους διεθνείς Οργανισμούς με στόχο την από-υλοποίηση των διαδικασιών και τη δημιουργία ενός ‘τελωνείου χωρίς χαρτί’, του ‘ψηφιακού τελωνείου’. Συγκριτικά θα παρουσιαστούν και τα δεδομένα και οι εξελίξεις στον συγκεκριμένο τομέα στις τελωνειακές διοικήσεις της Γαλλίας και της Κίνας.