Πολιτικές και θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών

Abstract

Η «ανθρώπινη ασφάλεια» και η ασφάλεια του κράτους είναι έννοιες και δράσεις αλληλο-υποστηριζόμενες και αλληλο-εξαρτώμενες.O ευρύτερος στόχος της ασφάλειας, αφορά στη προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του Κράτους, αφενός, και στην προστασία της οικονομικής και κοινωνικής ζωής των πολιτών του, αφετέρου. Σε αυτό το διευρυμένο και εν πολλοίς σύνθετο πλαίσιο ασφάλειας, εντάσσεται, στις Δυτικές τουλάχιστον κοινωνίες, η προστασία των κρίσιμων ή ζωτικής σημασίας υποδομών, που αποτελεί βασική συνιστώσα των σύγχρονων δογμάτων ασφάλειας. Στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες η ασφάλεια των κρίσιμων Υποδομών τους αποτελεί ζητούμενο ύψιστης σημασίας, στο βαθμό που αυτές, στην εποχή της οικονομίας και της πληροφορίας, κατέχουν ζωτικό ρόλο στην ύπαρξη και ομαλή λειτουργία των κρατικών οντοτήτων που οι εν λόγω κοινωνίες αντιπροσωπεύουν. Υπό αυτό το πρίσμα, το δόγμα εσωτερικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), ως διεθνής δρων ήπιας ισχύος, στοχεύει στην προάσπιση των ζωτικών,-κυρίως οικονομικών,- συμφερόντων των κρατών-μελών της, τα οποία αφορούν σε ευρύτερο γεωγραφικό χώρο από αυτόν της Ευρώπης, αφενός, και στην εξασφάλιση του ενιαίου χώρου δημοκρατίας, ασφάλειας, δικαιοσύνης και κράτους δικαίου, αφετέρου, που συνιστά άλλωστε βασικό στόχο των ιδρυτικών συνθηκών. Η νέα Ευρωπαϊκή πραγματικότητα, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί από το τέλος τη ιδεολογικής αντιπαράθεσης, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διττή αδυναμία. Αυτή του καθορισμού του περιεχομένου, του χαρακτήρα, της προέλευσης και φυσικά της έντασης της απειλής, και συνακόλουθα, αυτής της έγκαιρης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης των εστιών κρίσης. Στις προσπάθειες της Ε.Ε. για εξασφάλιση ενός αποδεκτού περιβάλλοντος ασφάλειας, εντάσσονται οι πολιτικές της και αντίστοιχες δράσεις για την προστασία των κρίσιμων ή ζωτικής σημασίας Ευρωπαϊκών υποδομών, διαμορφώνοντας το ανάλογο Ευρωπαϊκό κεκτημένο, στο οποίο κυρίαρχο στοιχείο και παράγοντας επιτυχίας, είναι η συνεργασία Κρατών-μελών, υπηρεσιών και φορέων. Στη νέα υπό διαμόρφωση Ευρώπη οι διεθνείς οργανισμοί και οι θεσμικές πρωτοβουλίες που αδυνατούν να συμπράξουν στην οργάνωση της συνεργασίας δεν θα επιζήσουν για πολύ στο επίκεντρο των εξελίξεων. Κύριο μέσο υλοποίησης αυτών των πολιτικών είναι η εφαρμογή από τα Κράτη-μέλη του «Ευρωπαϊκού προγράμματος προστασίας κρίσιμων υποδομών/European Programme for Critical Infrastructure Protection-EPCIP», το οποίο εφαρμόζεται, πρώτιστα, στους τομείς υποδομών της ενέργειας και των μεταφορών. Στόχος του προγράμματος και καθήκον της Επιτροπής της Ε.Ε., είναι η εξασφάλιση σε ικανοποιητικό βαθμό, κοινά αποδεκτών και ενιαίων επίπεδων προστασίας/ ασφάλειας των κρίσιμων υποδομών, μέσω της δημιουργίας κοινοτικών μέσων και διαδικασιών, που να ελαχιστοποιούν τις διαταραχές της απρόσκοπτης λειτουργίας τους και να παρέχουν σε ολόκληρη την Ένωση δοκιμασμένα μέσα ταχείας αντίδρασης σε περιπτώσεις απειλών/κινδύνων σε βάρος τους.