Επανορθωτική δικαιοσύνη: μια εναλλακτική προσέγγιση στη μεταχείριση των ανηλίκων παραβατών. Ο θεσμός της διαμεσολάβησης και ο ειδικοπροληπτικός ρόλος του Επιμελητή Ανηλίκων

Abstract

Τα τελευταία χρόνια το εγκληματολογικό ενδιαφέρον έχει στραφεί στην πρόληψη της εγκληματικότητας και της θυματοποίησης, αφού η καταστολή έχει γενικά αποτύχει. Η αντικατάσταση του όρου «εγκληματική συμπεριφορά» με τον όρο «παραβατική συμπεριφορά» απηχεί την τάση για ελαχιστοποίηση της παρέμβασης του ποινικού προς όφελος των εναλλακτικών «επανορθωτικών» λύσεων και έχει ήδη επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό στον τομέα της νεανικής παραβατικότητας. Ο ν.3189/2003 για την αναμόρφωση της ποινικής νομοθεσίας των ανηλίκων αποτέλεσε μια καινοτομία για το ελληνικό δίκαιο. Μεταξύ άλλων, εισήγαγε ως αναμορφωτικό μέτρο, τη συνδιαλλαγή ανάμεσα στον ανήλικο δράστη και στο θύμα για έκφραση συγγνώμης και εν γένει για εξώδικη διευθέτηση των συνεπειών της πράξης και όρισε η διαμεσολάβηση να υλοποιείται από την Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων. Στην παρούσα μελέτη προσεγγίζεται το θέμα της μεταχείρισης της ανήλικης παραβατικότητας, προσανατολισμένο πλέον σε μια τάση επανορθωτικής δικαιοσύνης και διερευνώνται οι απόψεις Επιμελητών Ανηλίκων σχετικά με την εφαρμογή των αναμορφωτικών μέτρων, εστιάζοντας στη συνδιαλλαγή και στη διαπαιδαγωγική αξία του μέτρου καθώς και στο ρόλο του Επιμελητή τόσο ως διαμεσολαβητή όσο και στην ειδικοπροληπτική του δράση μέσα στο σύστημα μεταχείρισης των ανήλικων παραβατών. Η έρευνα που υλοποιήθηκε δίνει απάντηση σε όσα ερωτήματα τέθηκαν, συμβάλλει στη διερεύνηση της πραγματικότητας που συνοδεύει την εφαρμογή του μέτρου και αρθρώνει παρεμβατικό επιστημονικό λόγο στοχεύοντας στην εξασφάλιση της ευεργετικής του δράσης και τη μεγιστοποίησή της, σκιαγραφώντας συνάμα το προφίλ του σύγχρονου Επιμελητή Ανηλίκων, ο οποίος αγωνίζεται να επιστρέψει στον ανήλικο μια ζωή με προοπτική εντάσσοντάς τον σε μια κοινωνία ανοιχτή, χωρίς διακρίσεις…