Στρατηγικός προγραμματισμός Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη σημασία και την εφαρμογή του στρατηγικού προγραμματισμού και σχεδιασμού σε δημόσιους και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, εστιάζοντας ειδικά στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ). Η στρατηγική διοίκηση, παρότι κατά κύριο λόγο έχει αναπτυχθεί για επιχειρήσεις που αποσκοπούν στο οικονομικό κέρδος, αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος και της λειτουργίας των οργανισμών που δεν έχουν ως κύριο στόχο το κέρδος, όπως τα πανεπιστημιακά ιδρύματα. Το ΟΠΑ επιλέγεται ως μελέτη περίπτωσης λόγω της σημασίας και της επιρροής του στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το πρώτο μέρος της εργασίας βασίζεται στη βιβλιογραφική ανασκόπηση, παρουσιάζοντας βασικές έννοιες του στρατηγικού σχεδιασμού, όπως το όραμα, η αποστολή και η διατύπωση στρατηγικών στόχων. Παράλληλα, γίνεται εις βάθος ανάλυση τεσσάρων βασικών εργαλείων στρατηγικής: PESTEL (ανάλυση εξωτερικού μάκρο- περιβάλλοντος), οι 5 Δυνάμεις του Porter (ανάλυση μικρο-περιβάλλοντος), VRIO (ανάλυση εσωτερικών πόρων και ικανοτήτων) και SWOT (σύνθεση εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος). Αυτά τα εργαλεία επιλέγονται επειδή θεωρούνται διεθνώς αποδεκτά και έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί ευρέως τόσο στον επιχειρηματικό όσο και στον δημόσιο τομέα. Στο εμπειρικό μέρος, η εργασία χωρίζεται σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση αφορά τη δευτερογενή έρευνα, όπου συλλέχθηκαν δεδομένα από επίσημες πηγές του ΟΠΑ και αναλύθηκε η υφιστάμενη στρατηγική του ιδρύματος, ο ρόλος της Μονάδας Στρατηγικού Σχεδιασμού και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της. Η δεύτερη φάση αποτελείται από ποιοτική πρωτογενή έρευνα μέσω ημι-δομημένων συνεντεύξεων με πρόσωπα- κλειδιά του πανεπιστημίου. Από τις συνεντεύξεις αναδεικνύονται κρίσιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι στρατηγικές, ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι, ποιες είναι οι αντιλήψεις των συμμετεχόντων για τις προκλήσεις και τις προοπτικές του στρατηγικού σχεδιασμού. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το ΟΠΑ (οικονομικοί περιορισμοί, θεσμικές δυσκαμψίες, ανταγωνισμός από ιδιωτικούς φορείς), εφαρμόζει ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό με έμφαση στην καινοτομία, τη διεθνοποίηση, την ποιότητα διδασκαλίας και την κοινωνική συνεισφορά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση του στρατηγικού σχεδίου με εθνικές προτεραιότητες και στις δυνατότητες χρηματοδότησης μέσω εξωτερικών πόρων. Η εργασία κλείνει με προτάσεις για τη βελτίωση της στρατηγικής λειτουργίας όχι μόνο του ΟΠΑ, αλλά και των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων γενικότερα. Επισημαίνεται η ανάγκη θεσμικής σταθερότητας, αξιολόγησης και ανατροφοδότησης στρατηγικών, καθώς και η σημασία της προσαρμοστικότητας στην ταχέως μεταβαλλόμενη κοινωνικοοικονομική και τεχνολογική πραγματικότητα.