Το Γερμανικό Σχέδιο επίθεσης κατά της Ελλάδας (MARITA) και το Ελληνικό Σχέδιο άμυνας (IBa)

Abstract

Το θέμα «Το Γερμανικό Σχέδιο επίθεσης κατά της Ελλάδας (MARITA) και το Ελληνικό Σχέδιο άμυνας (ΙΒα)» αποτελεί τη Διδακτορική Διατριβή που υποβάλλω στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Από τις πολλές και καλές ελληνόγλωσσες και ξενόγλωσσες εκδόσεις του Ελληνοϊταλικού και Ελληνογερμανικού πολέμου 1940-1941 διαπιστώνει κανείς την απουσία μιας εμπεριστατωμένης μελέτης πάνω στα χαρακτηριστικά και στο περιεχόμενο του γερμανικού επιθετικού σχεδίου στην Ελλάδα (MARITA), αλλά και του ελληνικού αμυντικού σχεδίου (ΙΒα), η οποία θα ανέλυε σε βάθος τα στρατηγικά χαρακτηριστικά των δύο αυτών σχεδίων και μέσω αυτών θα εντόπιζε τη σύγχρονη τακτική των γερμανικών δυνάμεων και την παρωχημένη τακτική του ελληνικού αμυντικού σχεδίου. Στο Κεφάλαιο Α΄ για να προσεγγίσουμε αξιόπιστα τα δύο αυτά σχέδια, ανακεφαλαιώνουμε τις διπλωματικές σχέσεις της Ελλάδος με τις ισχυρές δυνάμεις της εποχής, Ιταλία, Γερμανία, Αγγλία, βασιζόμενοι ως επί το πλείστον, όσον αφορά τουλάχιστον τις ελληνογερμανικές σχέσεις, σε απόρρητα διπλωματικά έγγραφα της γερμανικής πρεσβείας Αθηνών. Στο Κεφάλαιο Β΄ σκοπίμως αναφερθήκαμε στην αμυντική οργάνωση και στους εξοπλισμούς του ελληνικού στρατού, στα δόγματα που επικράτησαν και στην αδυναμία των πολιτικοστρατιωτικών ηγετικών κύκλων να παρακολουθήσουν τις σύγχρονες στρατηγικές εξελίξεις και έτσι μοιραία αυτοί προσδέθηκαν σε παρωχημένες αντιλήψεις γραμμικής άμυνας που ανήκαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (Maginot, Siegfried), θεμελιώνοντας την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας στην περίφημη γραμμή Μεταξά η οποία όμως δε στάθηκε ικανή να αποτρέψει την συνθηκολόγηση εντός 3 ημερών. Στο Κεφάλαιο Γ΄ αναλύονται τα επιχειρησιακά δόγματα και τα σχέδια των αντιπάλων από όπου είναι φανερό ότι, οι ελληνικοί ηγετικοί στρατιωτικοί κύκλοι δεν κατόρθωσαν να μελετήσουν την τακτική που εφήρμοσαν οι Γερμανοί στην επίθεση στη Δύση, με την παράκαμψη της Γραμμής Maginot και τη διέλευση των δυνάμεών τους από τις Αρδέννες και να συναγάγουν χρήσιμα συμπεράσματα για την ελληνική αμυντική διάταξη. Κατά ευφυή τρόπο οι Γερμανοί ακολούθησαν παρόμοια τακτική στην Ελλάδα, παρακάμπτοντας τη Γραμμή Μεταξά και καταλαμβάνοντας τη Θεσσαλονίκη, οπότε κατέστησαν μάταιη κάθε αντίσταση στα οχυρά. Στο Κεφάλαιο Δ΄, γίνεται η σύγκριση και η κριτική των δύο σχεδίων. Ενώ στα συνεχώς βελτιούμενα γερμανικά σχέδια της επιχειρήσεως MARITA, ευθύς εξ αρχής αντικειμενικός στόχος ήταν η κατάληψη της Θεσσαλονίκης, στα ελληνικά σχέδια το κέντρο βάρους της άμυνας είχε μετατοπισθεί δεξιά, στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο (οχυρά Γραμμής Μεταξά) και είχε εγκαταλειφθεί ουσιαστικά η άμυνα της περιοχής της Θεσσαλονίκης. Το αγγλικό επίσης σχέδιο προέβλεπε οργάνωση του χώρου αριστερά της Θεσσαλονίκης, στο Βέρμιο, Στο Κεφάλαιο Ε΄ το ελληνοβρετανικό σχέδιο άμυνας και η διεξαγωγή των μαχών, όπως αυτή παρουσιάζεται ενδελεχώς ακολουθείται από κριτική, για να εντοπισθούν και καταδειχθούν τα στρατηγικά λάθη, η ανεπάρκεια των διατεθέντων μέσων και η ανικανότητα των ηγετών για μια αποτελεσματικότερη διαχείριση των καταστάσεων. Ειδικότερα, εξετάσθηκαν οι δυνάμεις των εμπολέμων, σύγκριση των δυνάμεων και στη συνέχεια οι επιχειρήσεις εναντίον της ελληνικής μεθορίου και κυρίως της γραμμής Μεταξά, η οποία παρά την ηρωική αντίσταση των αμυνομένων αποδείχτηκε τελικά στρατηγικά άχρηστη. Επιπρόσθετα παρουσιάστηκε η εξέλιξη του πολέμου στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία καθώς και τις τελευταίες μάχες στην περιοχή του Ολύμπου έως και την προδοτική συνθηκολόγηση Τσολάκογλου. Τελικά καταλήγουμε σε συμπεράσματα επί του θέματος, που αφορούν κυρίως την λανθασμένη στρατιωτική αντιμετώπιση ενός πανίσχυρου αντιπάλου αλλά επίσης και την τελευταία στιγμή της λανθασμένης στρατιωτικής τοποθεσίας άμυνας Μετά και την απόρριψη της τοποθεσίας Βόρας- Βέρμιο- Όλυμπος δεν έμενε παρά η αποφασιστική μάχη να σχεδιασθεί, να οργανωθεί και να υλοποιηθεί στην αμυντική τοποθεσία Ολύμπου- Αλιάκμονα- Πίνδου Καλαμά ή Άραχθου με την χρησιμοποίηση των τοποθεσιών των συνόρων, των Κρουσίων και του Βερμίου ως γραμμών επιβράδυνσης.