Η Αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας ως μέσο επαγγελματικής ανάπτυξης του εκπαιδευτικού. Διερεύνηση των αντιλήψεων των Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης απέναντι στον θεσμό της Αυτοαξιολόγησης

Abstract

Η σύγχρονη κοινωνία, η οποία βιώνει την εποχή της τεχνολογικής επανάστασης, των ραγδαίων και αλυσιδωτών μεταβολών σε οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο, απαιτεί από τον εκπαιδευτικό να διακρίνεται από ευελιξία, πληθώρα δεξιοτήτων και την ικανότητα προσαρμογής σε νέους ρόλους. Καλείται να διαδραματίσει έναν πολυδιάστατο και απαιτητικό ρόλο, αρκετά διαφοροποιημένο από το παρελθόν (Ηargreaves, 2000). Αυξάνεται ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον για τη βελτίωση της ποιότητας του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου, το οποίο σχετίζεται άμεσα με την επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών. Καθίσταται πλέον σαφές ότι επιδιώκεται μια αλλαγή στην εικόνα του εκπαιδευτικού που αποσκοπεί στη μετάβαση από την παραδοσιακή του αυτονομία σε νέες μορφές δυναμικών σχέσεων με όλες τις εμπλεκόμενες ομάδες της σχολικής μονάδας και στην απόκτηση των απαραίτητων δεξιοτήτων, ώστε να οδηγηθεί στην επαγγελματική του επιτυχία. Ταυτόχρονα αυξάνεται ιδιαίτερα το ενδιαφέρον για την εκπαιδευτική πολιτική, τα εκπαιδευτικά συστήματα και τα αντίστοιχα μοντέλα αξιολόγησής τους, τόσο στον ευρωπαϊκό χώρο όσο και διεθνώς. Η εκπαίδευση, όντας ο βασικός θεσμικός μηχανισμός μετάδοσης γνώσεων και απόκτησης δεξιοτήτων, αποτελεί επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, ευνοώντας την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη μιας χώρας. Ομοίως αποσκοπεί στην καλλιέργεια γνωστικών, μεταγνωστικών, κοινωνικών και επικοινωνιακών ικανοτήτων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην επαγγελματική και οικονομική ανάπτυξη κάθε ατόμου. Απαιτείται συνεπώς η δημιουργία σύγχρονων περιβαλλόντων μάθησης, καθώς και η αναδιαμόρφωση και η υιοθέτηση καινοτόμων παιδαγωγικών προσεγγίσεων ως προς την κατεύθυνση αυτή (Αναστασίου, 2014). Είναι πλέον φανερό ότι το σχολείο έχει σταθερά την ανάγκη αναθεώρησης και αναδιάρθρωσης της οργάνωσης και της λειτουργίας του στο πλαίσιο των νέων κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών αλλαγών. Η μορφή του, η οργάνωσή του, η κουλτούρα του, το προσωπικό του και οι πρακτικές του, αποτελούν συχνά αντικείμενα κριτικής και έρευνας. Ομοίως η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας της σχολικής μονάδας αποτελεί μείζον εκπαιδευτικό ζήτημα τα τελευταία χρόνια και βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών ερευνών. Αυτό συμβαίνει καθώς δύναται να αποτελέσει μηχανισμό ανατροφοδότησης και να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης (Σολομών, 1999). Η αναζήτηση καλύτερης ποιότητας εκπαίδευσης έχει οδηγήσει αρκετές χώρες στην εισαγωγή διαδικασιών αυτοαξιολόγησης. Πρόκειται για μια ποιοτική διαδικασία, η οποία συμβάλλει στην εσωτερική βελτίωση της σχολικής μονάδας και παρέχει δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης του εκπαιδευτικού (Ross & Bruce, 2007). Συνδέεται στενά με την εφαρμογή πρακτικών ενίσχυσης της αυτονομίας των σχολείων, της ενεργής συμμετοχής των εκπαιδευτικών στις αντίστοιχες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και της δημιουργίας σχολικών δικτύων. Συνεπώς μέσα από την παρούσα εργασία επιδιώκεται η διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης όσον αφορά τη συμβολή της αυτοαξιολόγησης στην επαγγελματική τους ανάπτυξη. Επιχειρείται η εμβάθυνση στις απόψεις τους και η καταγραφή των προτάσεών τους αναφορικά με την έννοια της αυτοαξιολόγησης, της επαγγελματικής τους ανάπτυξης και της σχέσης μεταξύ τους στο πλαίσιο του σύγχρονου σχολείου, αξιοποιώντας τις εμπειρίες τους και τη δική τους οπτική. Για τον σκοπό αυτό εκμεταλλεύτηκαν τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν μέσω ερωτηματολογίων στην αντίστοιχη ερευνητική προσέγγιση της εργασίας. Τα ευρήματα που προέκυψαν από την έρευνα μαρτυρούν την ανάγκη εμβάθυνσης σε σοβαρά εκπαιδευτικά ζητήματα, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ανησυχία και τον προβληματισμό των εκπαιδευτικών αναφορικά με την αυτοαξιολόγηση, τα οφέλη και τις αδυναμίες της, την επαγγελματική τους εξέλιξη, τη βελτίωση των σύγχρονων σχολείων και των επαγγελματιών που τα στελεχώνουν. Ταυτόχρονα προβάλλουν έντονα το ενδιαφέρον τους για τον σχεδιασμό της εκπαιδευτικής πολιτικής, την εφαρμογή της στις σχολικές μονάδες και στην ευρύτερη εκπαιδευτική κοινότητα, το ενδιαφέρον τους για τον αντίκτυπο που έχουν οι εκάστοτε εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στην καθημερινότητά τους, στο εκπαιδευτικό τους έργο αλλά και στους ίδιους ως άτομα και ως επαγγελματίες. Τέλος υποβλήθηκαν οι προτάσεις τους όσον αφορά τη χρησιμότητα της αξιολόγησης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.