Ανάλυση των ελέγχων και διαδικασιών της τελωνειακής υπηρεσίας της ανεξάρτητης αρχής δημοσίων εσόδων

Abstract

Τις τελευταίες δεκαετίες, ο ρόλος των τελωνειακών αρχών, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, έχει διευρυνθεί. Εκτός από την εξυπηρέτηση δημοσιονομικών και εισπρακτικών στόχων, επιδιώκεται η διασφάλιση της ασφάλειας και της υγείας των πολιτών και η προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δεδομένου ότι ο ρόλος των τελωνείων είναι πολυδιάστατος, η παρούσα μελέτη διεξήγαγε μια ολοκληρωμένη μελέτη της λειτουργίας των τελωνείων στην Ελλάδα. Αρχικά σε θεωρητικό επίπεδο μελετήθηκε το ρυθμιστικό πλαίσιο των τελωνειακών αρχών και των πραγματοποιούμενων ελέγχων, καθώς και των επιβαλλόμενων φόρων κατά τον εκτελωνισμό των εμπορευμάτων. Στο πρακτικό μέρος της εργασίας μελετήθηκε η εξέλιξη των τελωνειακών εσόδων, τα αποτελέσματα των τελωνειακών ελέγχων και η σχέση μεταξύ παραβάσεων και ελέγχων. Τα στοιχεία αντλήθηκαν από της ετήσιες εκθέσεις του Γενικού Διευθυντή Τελωνείων και ΕΦΚ που συντάσσονται από τα δεδομένα των ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων της υπηρεσίας, ICISnet και ELENXIS. Κύρια πηγή εσόδων για τα τελωνεία είναι οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης και ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας, αποτελώντας συνολικά περίπου το 94% των συνολικών εσόδων. Μεγάλη δυσκολία εντοπίζεται στην είσπραξη των επιβληθέντων προστίμων. Την διετία 2017-2018 υπήρξε μείωση στις πραγματοποιηθείσες κατασχέσεις κατά 8,21% και ακόμα μεγαλύτερη μείωση στο σύνολο των τελών, δασμών, φόρων και προστίμων που βεβαιώθηκαν από τους ελέγχους. Η πλειοψηφία των κατασχέσεων αφορά εμπορεύματα υποκείμενα στον ΕΦΚ αλλά και παραποιημένα προϊόντα. Σχετικά με τους στοχευμένους ελέγχους κυρίως πραγματοποιούνται από τις αρχές δίωξης (τελωνεία, κινητές μονάδες ελέγχου, κλπ) και δευτερευόντως από τους εκ των υστέρων ελέγχους. Το 2018 οι στοχευμένοι έλεγχοι μειώθηκαν από το προηγούμενο έτος αλλά οι παραβάσεις που διαπιστώθηκαν ήταν περισσότερες. Από το σύστημα ανάλυσης κινδύνου η υπόδειξη στις περισσότερες διασαφήσεις ήταν τελωνισμός κατά δήλωση (ιδίως στις εξαγωγές), ενώ από τους ελέγχους περισσότερο υποδεικνύονται οι έλεγχοι εγγράφων (στις εισαγωγές) και διαδικασίας και λιγότερο ο φυσικός έλεγχος.