Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση σε χαρακτήρες των έργων του Μάκη Τσίτα

Abstract

Η Ψυχανάλυση αποτέλεσε την πρώτη συστηματική προσπάθεια κατανόησης και ερμηνείας της λειτουργίας του ψυχικού οργάνου, με στόχο τη θεραπευτική υποστήριξη του ανθρώπου. Ο Sigmund Freud ανέπτυξε μια θεωρία που φώτισε τις ενδόμυχες πλευρές των συναισθημάτων και των κινήτρων των ανθρώπων, καθώς και τις πολυσύνθετες διαδρομές διαμόρφωσης της ανθρώπινης προσωπικότητας και δράσης. Αργότερα, άλλοι ψυχαναλυτές εμπλούτισαν τη φροϋδική οπτική ή ανέτρεψαν πλευρές της. Η ψυχαναλυτική θεωρία συνδέθηκε από τις απαρχές της με την τέχνη. Στη λογοτεχνία εκφράζονται χαρακτηριστικές πτυχές της λειτουργίας του ψυχικού οργάνου όπως αυτές έχουν καταγραφεί από την ψυχανάλυση. Ακόμα, η λογοτεχνία και η αφήγηση αξιοποιούνται στην ψυχοθεραπευτική πρακτική. Με δεδομένες αυτές τις συνδέσεις της ψυχανάλυσης με τη λογοτεχνία, έχει αναπτυχθεί η ψυχαναλυτική λογοτεχνική κριτική, η οποία αποτελεί τη βάση αυτής της διπλωματικής εργασίας. Αξιοποιώντας πλευρές της φροϋδικής θεωρίας, της θεωρίας των αντικειμενοτρόπων σχέσεων και της θεωρίας του συναισθηματικού δεσμού, επιχειρούμε να μελετήσουμε δύο έργα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνικής δημιουργίας. Πρόκειται για τα έργα του Μάκη Τσίτα Μάρτυς μου ο Θεός και Πέντε Στάσεις. Τα έργα αυτά έχουν τη μορφή αφηγηματικών μονολόγων των δύο πρωταγωνιστών, ενός άντρα και μιας γυναίκας, αντίστοιχα, που ζουν στη σύγχρονη Ελλάδα. Στις αφηγήσεις τους αποτυπώνονται με ενάργεια και παραστατικότητα όψεις της νεοελληνικής κουλτούρας, των ενδοοικογενειακών δυναμικών και των ενδοψυχικών συγκρούσεων των βασικών χαρακτήρων. Μέσα από την επεξεργασία αυτή, διαπιστώνουμε τον αμοιβαίο εμπλουτισμό της λογοτεχνικής μελέτης και διδασκαλίας και της ψυχοθεραπευτικής σκέψης και πρακτικής.