Το στίγμα της ψυχικής νόσου σε ημιαστική περιοχή της Ελλάδας στην οποία λειτουργούν μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης

Abstract

Εισαγωγή: Η σημαντική επιβάρυνση των διαταραχών της ψυχικής υγείας αποτελεί ένα σημαντικό ζήτημα της δημόσιας υγείας παγκοσμίως και το δημόσιο στίγμα προς τους πάσχοντες από τέτοιου είδους διαταραχές είναι ευρέως διαδεδομένο. Πολλές φορές ο στιγματισμός που αντιμετωπίζουν οι ψυχικά πάσχοντες μπορεί να είναι ακόμη πιο επιζήμιο από την ίδια την ασθένεια, καθώς συνοδεύεται από δυσμενείς επιπτώσεις για τους πάσχοντες. Σκοπός: Η διερεύνηση του στίγματος της ψυχικής νόσου μεταξύ των κατοίκων ημιαστικής περιοχής στην λειτουργούν μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και η επίδραση της λειτουργίας των μονάδων αυτών στις απόψεις και τις στάσεις των κατοίκων απέναντι στους ψυχικά πάσχοντες και το σχετιζόμενό με την ψυχική νόσο στίγμα. Υλικό και μέθοδος: Οκτώ ενήλικες κάτοικοι ημιαστικής περιοχής της Ελλάδας στην οποία λειτουργούν μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης συμμετείχαν σε συνεντεύξεις μέσω ημιδομημένου ερωτηματολογίου αναφορικά με τις απόψεις τους για την ψυχική νόσο και το σχετιζόμενο με αυτή στίγμα. Η ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων έγινε με τη χρήση της μεθόδου ανάλυσης περιεχομένου. Αποτελέσματα: Από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων αναφορικά με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την έννοια της ψυχικής ασθένειας αντανακλούν τις στερεότυπες αντιλήψεις που έχει η κοινωνία περί ψυχικά πασχόντων (ανίκανοι, επικίνδυνοι, εγκλεισμός). Το δε στίγμα το αντιλαμβάνονται ως κάτι το υποτιμητικό ή ως ένα είδος προκατάληψης που σχετίζεται με περιθωριοποίηση των ψυχικά πασχόντων. Οι συμμετέχοντες παρουσίασαν την ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ στίγματος ψυχικής νόσου με ανεπαρκή ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινωνικού συνόλου για την ψυχική νόσο ή από τη μη αποδοχή της νόσου και του στίγματος από τον ίδιο τον πάσχοντα. Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων ήταν θετικοί εξ’ αρχής στη δημιουργία και λειτουργία της δομής ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης στην περιοχή τους. Ακόμα και εκείνοι που αρχικά ήταν επιφυλακτικοί ή είχαν ανησυχία και φόβο στην πορεία αποδέχτηκαν τη λειτουργία της δομής. Το σύνολο των κατοίκων θεωρούν ότι η λειτουργία της δομής ωφέλησε τα ψυχικά πάσχοντα άτομα, αλλά και την ίδια την κοινότητα και επηρέασε τον τρόπο θεώρησής τους για τους ψυχικά πάσχοντες και την ψυχική νόσο, ανατρέποντας τις εσφαλμένες πεποιθήσεις και τις προκαταλήψεις που είχαν. Σημαντικά για τη μείωση του στίγματος θεωρούν την εκπαίδευση του κοινού και την αύξηση της γνώσης για την ψυχική νόσο, αλλά και την άμεση επαφή με ψυχικά πάσχοντα άτομα.