Πολιτικές, μηχανισμοί και δράσεις για την εκπαίδευση των παιδιών των προσφύγων

Abstract

Σκοπός της εμπειρικής έρευνας ήταν να μελετηθούν οι απόψεις των Σ.Ε.Π. ως επίσημα όργανα του κράτους, αναφορικά με την υλοποίηση της Ε.Π για την εκπαίδευση των παιδιών των προσφύγων κατά το σχολικό έτος 2016-2017 στην ελληνική επικράτεια. Το εμπειρικό υλικό προέκυψε από 12 ημιδομημένες συνεντεύξεις εκπαιδευτικών που ορίστηκαν ως Σ.Ε.Π. στις Δ.Υ.Ε.Π.. Για την επεξεργασία του υλικού αξιοποιήθηκε η μεθοδολογία της ανάλυσης λόγου (Alexiadou, 2001). Τα ευρήματα της μελέτης σκιαγραφούν το «τοπίο» αυτής της Ε.Π.. μέσα από τη συσχέτιση της ανάλυσης λόγου των Σ.Ε.Π., της σχετικής νομοθεσίας, της ευρύτερης βιβλιογραφίας, της επισκόπησης του ελληνικού Τύπου, της απάντησης των ερευνητικών ερωτημάτων, των εννοιολογικών σημείων της θεωρίας του B.Bernstein και των θέσεων της J.Gerrard. Σε επίπεδο αποτίμησης των Σ.Ε.Π. φάνηκε ότι η συγκεκριμένη Ε.Π. στηρίχθηκε τόσο στον επίσημο όσο και στον ανεπίσημο χαρακτήρα δράσεων κυρίως λόγω έλλειψης συντονισμού αλλά και πόρων από την πλευρά του επίσημου φορέα εκπαίδευσης, του ΥΠ.Π.Ε.Θ.. Ως βασικές θετικές συνέπειες ανέδειξε τη θέσπιση του Σ.Ε.Π, την έξοδο των παιδιών από τα Κέντρα Φιλοξενίας, την μελλοντική τεχνογνωσία που θα προκύψει μέσα από διαδικασίες αξιολόγησης του προγράμματος και βελτίωσης του νομοθετικού πλαισίου. Σε επίπεδο συσχέτισης της εμπειρικής έρευνας με τη θεωρία και την ανάλυση πολιτικών φάνηκε ότι κατά την υλοποίηση αυτής της Ε.Π. υπήρξαν αντιφάσεις ως προς τη διαχείριση αυτής της διαφορετικότητας αλλά και ως προς τον βαθμό της κοινωνικοποίησης των παιδιών προσφύγων. Η διαδικασία της πολιτισμικής αναπαραγωγής και αλλαγής φαίνεται να εξελίσσεται μέσα από την ίδρυση των Δ.Υ.Ε.Π. που αποτελούν έναν «χώρο», ένα «σύνορο» που εμποδίζει την ένταξή τους στο σχολικό αλλά και κοινωνικό σύστημα. Επίσης, οι απόψεις των Σ.Ε.Π. για την αναγκαιότητα διασφάλισης κανόνων δημόσιας υγείας, ο ρόλος του Τύπου και η προβολή του έντονου ανθρωπιστικού χαρακτήρα, φαίνεται να ενισχύουν τη σήμανσή τους ως ένα υποτιμημένο «Άλλο» (abject “Other”). Η επίγνωση της ανάληψης ευθύνης των Σ.Ε.Π. αλλά και της κοινωνίας έναντι των «Άλλων» ταυτίζεται με την «παγκοσμιοποιημένη» έννοια της Ιδιότητας του Πολίτη. Τέλος, η έρευνα καταλήγει στο ότι όσο εδραιώνονται αυτές οι πρακτικές, τόσο αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στη μελλοντική τους ένταξη. Τα ευρήματα της έρευνας θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα σε όσους εμπλέκονται με τον σχεδιασμό Ε.Π. για την εκπαίδευση των παιδιών των προσφύγων.