Δημοκρατική διακυβέρνηση στην ΕΕ. Προκλήσεις της δημοκρατίας σε περιόδους κρίσεων

Abstract

Το όραμα της δημιουργίας της ΕΕ διαμορφώθηκε ως απάντηση στα δεινά του πολέμου, που μάστιζε για αιώνες την ευρωπαϊκή ήπειρο. Αρχικά στόχος ήταν η ενοποίηση των λαών, η δημιουργία μιας ένωσης κρατών, που υπό τη σκέπη δημοκρατικών αρχών θα αποφάσιζαν ειρηνικά από κοινού και ύστερα από διαβουλεύσεις για το κοινό τους μέλλον. Στη συνέχεια, όσο προχωρούσε η ενοποίηση και εισέρχονταν νέα κράτη, το όραμα εξελίχθηκε σε προσδοκία πολιτικής ενοποίησης. Η πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αποτελεί πορεία εξέλιξης της ΕΕ από ένα μόρφωμα διακρατικής συνεργασίας σε μία μορφή υπερεθνικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Ωστόσο, η ΕΕ κλήθηκε πολλές φορές να αντιμετωπίσει κρίσεις, που έθεσαν σε κίνδυνο τη δημοκρατία. Έτσι αντιμετώπισε τον κίνδυνο της διάλυσης, την άνοδο εθνικιστικών κομμάτων και την αύξηση των ευρωσκεπτικιστών που επιμένουν ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα είναι με τέτοιο τρόπο οικοδομημένο ώστε να ευνοεί συγκεκριμένα κράτη, οπότε η έξοδος διαφαίνεται ως μόνη λύση για την επιβίωση. Με το παρόν θα επιχειρηθεί να αναλυθεί η δημοκρατική διακυβέρνηση στην ΕΕ εν μέσω των προκλήσεων που αντιμετωπίζει εστιάζοντας στις τρεις περιόδους κρίσεων που θεωρούνται ορόσημα για την εξέλιξη στον τρόπο λήψεως αποφάσεων τόσο παγκοσμίως αλλά κυρίως από την ΕΕ. Κάτω από αυτό το πρίσμα, ερευνητικό ερώτημα αποτελεί η δημοκρατική διακυβέρνηση ως μέσο και μορφή ολοκλήρωσης της ΕΕ και κατά πόσο οι κρίσεις βοηθούν ή δυσχεραίνουν την πορεία της ολοκλήρωσης. Στόχος δε, είναι να τεκμηριώσουμε ότι το ιδανικό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης όπως διαμορφώνεται μέσα από τις διεργασίες και τις προκλήσεις στις οποίες καλείται κάθε φορά η Ένωση να ανταπεξέλθει προϋποθέτει τη δημοκρατική διακυβέρνηση, υπό την έννοια της δημιουργίας ενός υπερεθνικού δημοκρατικού οργανισμού όπου τον πρώτο και τελευταίο λόγο στη διαμόρφωση των πολιτικών θα έχουν οι Ευρωπαίοι πολίτες.