Το Εκπαιδευτικό Δράμα ως μέσο καλλιέργειας της δημιουργικής σκέψης των μαθητών της Δ' τάξης του Δημοτικού σχολείου. Μια έρευνα δράσης σε Δημοτικό σχολείο της Αθήνας.

Abstract

Η δημιουργική σκέψη αποτελεί έναν από τους στόχους της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Με τον όρο δημιουργική σκέψη στο σχολικό πλαίσιο ουσιαστικά εννοούμε τη διαδικασία της καθημερινής και προσωπικής δημιουργικότητας. Με την έρευνά μας επιδιώξαμε να αναδείξουμε το κατά πόσο η διδασκαλία του εκπαιδευτικού δράματος θα μπορούσε να αποτελέσει μία μεθοδολογία ευνοϊκή για την καλλιέργειά της. Πρόκειται για πειραματική έρευνα που μελετά κατά πόσο 12 παρεμβάσεις εκπαιδευτικού δράματος διάρκειας μίας διδακτικής ώρας θα επιδράσουν θετικά στην καλλιέργεια της δημιουργικής σκέψης 14 μαθητών Δ’ Δημοτικού σε σχολείο των Αθηνών. Στο πλαίσιο της έρευνάς μας πέρα από την πειραματική ομάδα ορίσαμε επίσης και μια ομάδα ελέγχου δεκαπέντε μαθητών που φοιτούσαν επίσης στη Δ΄ Δημοτικού στην ίδια περιοχή. Πρόκειται για μια έρευνα μικτών μεθόδων, που συνδυάζει ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα. Για τη συλλογή των ποσοτικών δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το Test for Creative Thinking - Drawing Production (TCT-DP) από τους Urban και Jellen (2010). Το συγκεκριμένο τεστ συνίσταται από δύο ξεχωριστές φόρμες, Α και Β. Κάθε παιδί στην πειραματική ομάδα συμπλήρωσε και τις δύο φόρμες πριν από την επέμβαση και μετά απ’ αυτήν. Η ομάδα ελέγχου συμπλήρωσε το τεστ τις ίδιες χρονικές στιγμές χωρίς όμως να συμμετέχει στην παρέμβαση. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ανάλυση για κάθε φόρμα ξεχωριστά (Α, Β) και επίσης για το άθροισμα και των δύο εντύπων (Α + Β). Από την ανάλυση των δεδομένων μας φαίνεται ότι οι μέσοι όροι των βαθμολογιών της πειραματικής ομάδας έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά μετά την παρέμβαση σε σύγκριση με πριν (επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε το 5%). Η διαφορά μάλιστα συγκρίνοντας τον προέλεγχο και τον μεταέλεγχο έδειξε αύξηση των βαθμολογιών μετά την παρέμβαση. Η ομάδα ελέγχου αντίθετα έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά στη φόρμα Β του ίδιου τεστ καθώς και στο άθροισμα Α + Β όμως η διαφορά αυτή ήταν αποτέλεσμα μείωσης των βαθμολογιών μετά το πέρας του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Χάρη στη συμμετοχική παρατήρηση διαπιστώσαμε ότι η ποιότητα των ιδεών της πειραματικής ομάδας έδειξε βελτίωση, κυρίως σε σχέση με τη συνάφεια των ιδεών και τον συνδυασμό της με την πρωτοτυπία. Οι μαθητές της πειραματικής ομάδας στις τελευταίες παρεμβάσεις φαίνονται να επενδύουν περισσότερο στον δραματικό κόσμο ακολουθώντας τις δραματικές συμβάσεις. Η ατμόσφαιρα στην τάξη διακρίνεται από ελεύθερη έκφραση, πρωτοβουλίες και ανάληψη ρίσκου για την πλειονότητα των μαθητών. Ως εκ τούτου, συμπεραίνουμε ότι η μαθητοκεντρική μέθοδος του εκπαιδευτικού δράματος, η οποία βασίζεται στο φανταστικό στοιχείο, είχε θετική επίδραση στη δημιουργική σκέψη των συγκεκριμένων μαθητών της πειραματικής ομάδας.