Ανοσοποιημένη Δημοκρατία & Πολιτειακή Παιδεία: Η περίπτωση της Ελλάδας

Abstract

Μια όψη της αμφισβήτησης και της κρίσης που διέρχονται το μεταπολιτευτικό σύστημα της Ελλάδας και οι πολιτικοί της θεσμοί, είναι η τάση βίαιης ριζοσπαστικοποίησης που συχνά οδηγεί στην ενδυνάμωση του πολιτικού εξτρεμισμού, είτε με τη μορφή της αριστερής τρομοκρατίας, είτε με τη μορφή νεοναζιστικών μορφωμάτων, όπως αυτού της Χρυσής Αυγής. Και μπορεί η καταδίκη της τελευταίας ως εγκληματικής οργάνωσης να νοηματοδοτήθηκε ως μια νίκη της Δημοκρατίας έναντι του φασισμού, αλλά σε καμία περίπτωση δε σήμανε και τη λήξη της πάλης ενάντια στη φασιστική απειλή, ιδιαίτερα για τις νεαρές ηλικίες που είναι οι πιο ευάλωτες. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει εάν και σε ποιο βαθμό το σύγχρονο ελληνικό σχολείο μέσα από την πολιτειακή παιδεία που παρέχει, ιδωμένη τόσο υπό το πρίσμα του αναθεωρημένου Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών του 2021 για το μάθημα της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, όσο και από τις γενικότερες πρακτικές του, θα μπορούσε να λειτουργήσει «ανοσοποιητικά» κατά το μοντέλο δημοκρατίας που προτείνει ο Pedahzur, για την πρόληψη της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης και του εξτρεμισμού των νέων. Μέσα από την κριτική αποτίμηση των νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών διαπιστώνεται πως παρά τα βήματα προόδου που έχουν γίνει συγκριτικά με το παρελθόν, η πολιτειακή παιδεία που παρέχεται εξακολουθεί να μην καταφέρνει να εκπαιδεύσει επαρκώς τους νέους στη δημοκρατική πολιτειότητα και να τους ενδυναμώσει κριτικά, ώστε να αναπτύξουν ανθεκτικότητα απέναντι στις ακραίες και ριζοσπαστικές θέσεις, για λόγους που έχουν να κάνουν με τον τρόπο που διδάσκεται το μάθημα, την ανταπόκριση των διδασκόντων σε αυτό, την ευρύτερη κουλτούρα του σχολείου, αλλά και το έλλειμμα συνοχής της πολιτικής παιδείας με την ιστορική και θρησκευτική παιδεία, κυρίως σε ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση της ετερότητας στη σχολική κοινότητα.