Η μεταθεατρικότητα στους Αχαρνείς, τις Θεσμοφοριάζουσες και τους Βατράχους του Αριστοφάνη

Abstract

Η χρήση της τεχνικής της μεταθεατρικότητας επί των έργων Αχαρνείς, Θεσμοφοριάζουσες και Βάτραχοι του Αριστοφάνη αποτελεί το θέμα αυτής της εργασίας. Ως μεταθεατρική ορίζεται οποιαδήποτε αναφορά μέσα στο έργο που δίνει φως στην θεατρική του υπόσταση και διασπά την θεατρική ψευδαίσθηση. Οι μεταθεατρικές αναφορές των έργων παρουσιάζονται σύμφωνα με τους μεταθεατρικούς τύπους του Ο. Taplin, οι οποίοι είναι οι εξής πέντε: i. η αναφορά στους θεατές μέσω της αναγνώρισης της ύπαρξης τους, ii. η τάση αυτοαναφορικότητας του ποιητή και η ανάγκη του να αναφερθεί στη σημασία της τέχνης του, iii. η αναφορά στην ενδυμασία και την σκευή, στη θεατρική παράσταση, στους Χορευτές και τους ηθοποιούς, στα σκηνικά και στα θεατρικά μηχανήματα, iv. η σύμβαση της αλλαγής σκευής επί σκηνής, και v. η παρατραγωδία. Κατόπιν, προχωρώ σε σύγκριση των έργων που παρατραγωδούνται και που εμφανίζονται σε δύο έργα του Αριστοφάνη ώστε να εκτιμηθούν ομοιότητες και διαφορές τους. Ο Αριστοφάνης παρατραγωδεί κυρίως έργα και χαρακτήρες του Ευριπίδη καθώς και τον ίδιο σαν δραματικό χαρακτήρα, την εμφάνιση του οποίου συγκρίνω πως παρουσιάζεται και στα τρία έργα . Τέλος, έχω καταλήξει σε ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με την συμβολή της μεταθεατρικής τεχνικής στην ανάδειξη της ποιότητας αυτών των έργων. Η μεταθεατρικότητα συμβάλλει αρχικά στην άσκηση λογοτεχνικής κριτικής μέσω της παρουσίασης και του τραγικού αλλά και του κωμικού είδους. Επίσης, η μεταθεατρικότητα μέσω της αυτοαναγνώρισης του θεατρικού έργου και της συνύπαρξης της τραγωδίας με την κωμωδία προκαλεί αβίαστο κωμικό αποτέλεσμα.