Προγράμματα ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος: μέσα ανακούφισης από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό ή περιθωριοποίησης και παγίδευσης στη φτώχεια; Η περίπτωση του κοινωνικοί εισοδήματος αλληλεγγύης στην Ελλάδα.

Abstract

Η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι διαχρονικά φαινόμενα με αρνητικές συνέπειες τόσο για την ατομική ευημερία όσο και για την κοινωνική συνοχή.Η οικονομική κρίση διόγκωσε αυτά τα φαινόμενα, καθιστώντας την ανάγκη αντιμετώπισής τους μεγαλύτερη από ποτέ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εστίασε τις προσπάθειές της στην ένταξη ή επανένταξη στην αγορά εργασίας και στην ανακούφιση από τη φτώχεια, μέσω προγραμμάτων Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Τα προγράμματα αυτά διαφέρουν από χώρα σε χώρα, όλα όμως λειτουργούν σαν ύστατο δίχτυ ασφαλείας για την εξασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού. Η αποτελεσματικότητά τους πάντως είναι αμφιλεγόμενη. Στη χώρα μας εφαρμόστηκαν με μεγάλη καθυστέρηση, με τη μορφή του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης (ΚΕΑ). Το ΚΕΑ είναι ένα προνοιακό πρόγραμμα, που υπόσχεται να ανακουφίσει τα άτομα που διαβιούν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και να βοηθήσει στην(επαν)ένταξή τους στον εργασιακό και κοινωνικό ιστό. Παρά το γεγονός ότι η εφαρμογή του δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί, μπορούμε με σχετική ασφάλεια να πούμε ότι οι προσπάθειες εργασιακής και κοινωνικής ένταξης είναι αναποτελεσματικές, ενώ υπάρχουν προβλήματα στόχευσης, κυρίως λόγω της φοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας. Σε κάθε περίπτωση, αποτελεί μια έστω και μικρή ανακούφιση από τις σκληρές.