Ο Δημήτριος Κυδώνης και η Εποχή του. Μελέτη του Βίου και του Συγγραφικού του Έργου (με έμφαση στην Επιστολογραφία του)

Abstract

Η παρούσα διατριβή αποτελεί την πρώτη συνολική και διεξοδική διερεύνηση και παρουσίαση της πολύπλευρης προσωπικότητας του Δημητρίου Κυδώνη (1323/24-1397) σε συνάρτηση με τη δύσκολη εποχή που έζησε. Η προσωπικότητα του Κυδώνη εξετάζεται όπως αυτή προβάλλει μέσα από το συγγραφικό του έργο, με ιδιαίτερη έμφαση στη διασωθείσα αλληλογραφία του και σε συνάρτηση με το λοιπό συναφές και γνωστό σύγχρονό του πηγαίο υλικό. Με τη λεπτομερή αποτύπωση του βίου και τη σφαιρική περιγραφή της ποικίλης δράσης του καλύπτεται το υπάρχον επιστημονικό κενό της έλλειψης μέχρι σήμερα συνολικής μονογραφίας για τον πολυτάλαντο αυτό άνδρα, εφόσον ανασυντίθεται για πρώτη φορά με πληρότητα η πορεία της ζωής του και αποτυπώνεται λεπτομερώς η πλούσια πολιτεία του ως διακεκριμένου πολιτικού, διανοούμενου και θεολόγου, αλλά και ως ενός ανθρώπου με ευρύ, ωστόσο στην πλειονότητά του εχθρικό, κοινωνικό περιβάλλον. Επιπλέον, με τη συνεξέταση των γεγονότων της εποχής του, η μελέτη επιχειρεί να συμβάλλει επίσης στην πληρέστερη κατανόηση και συμπλήρωση του ιστορικού γίγνεσθαι του δεύτερου μισού κυρίως του 14ου αι., μιας περιόδου εξαιρετικά κρίσιμης και ρευστής για την τύχη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αλλά και αρκετά σκοτεινής ακόμη για την έρευνα. Η διερεύνηση και η αποτύπωση των γεγονότων του βίου και της δράσης του Κυδώνη στη μελέτη κατέδειξε με σαφήνεια ότι ο υπό εξέταση ανώτατος αυτοκρατορικός αξιωματούχος και λόγιος υπήρξε μια από τις πλέον ισχυρές και επιφανείς πολιτικές και πνευματικές, αλλά και συνάμα εξαιρετικά αμφιλεγόμενες βυζαντινές προσωπικότητες του 14ου αι., δεδομένου ότι κατάφερε για μισό αιώνα περίπου να συνδυάσει ταυτόχρονα και κατά τρόπο επιτυχή στην πλέον δύσκολη εποχή για την αποδυναμωμένη και φθίνουσα σταδιακά Αυτοκρατορία τις ιδιότητες του ανώτατου αξιωματούχου, του λόγιου διανοούμενου, αλλά και του αντιπαλαμίτη θωμιστή θεολόγου, υπηρετώντας με αμετακίνητη αφοσίωση την αυτοκρατορική οικογένεια των Παλαιολόγων. Η μεταστροφή του στο Ρωμαιοκαθολικισμό, ωστόσο, αλλά και η επιμονή του για εκκλησιαστική ένωση με την υπαγωγή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον παπικό θρόνο, με σκοπό την επίτευξη της πολιτικής συμμαχίας με τη Δύση για τη διάσωση της Αυτοκρατορίας από τον οθωμανικό κίνδυνο, τον κατέστησε αμφιλεγόμενη, αποδοκιμαστέα και ανεπιθύμητη προσωπικότητα για τους αντιλατίνους και ανθενωτικούς στην πλειονότητά τους συμπατριώτες του. Για να επιτύχει τον σκοπό της, η διατριβή συγκροτείται από την εισαγωγή, όπου περιγράφεται το ιστορικό πλαίσιο και το δύσκολο περιβάλλον εντός του οποίου έζησε και έδρασε η οικογένειά του και κυρίως ο Δημήτριος, καθώς επίσης και τα πέντε κεφάλαια που ακολουθούν, στα οποία εξετάζονται λεπτομερώς οι επιμέρους χρονικές περίοδοι της πορείας του βίου σε συνδυασμό με την πλούσια πολιτική και πνευματική του δραστηριότητα στο πλαίσιο της εποχής του.