Επίδραση του άγχους στη σωματική και ψυχική υγεία των νοσηλευτών

Abstract

Εισαγωγή: Το επάγγελμα του νοσηλευτή χαρακτηρίζεται ως ένα από τα πλέον στρεσογόνα επαγγέλματα. Πλήθος διεθνών ερευνών αποδεικνύουν ότι οι νοσηλευτές βιώνουν άγχος που συχνά συνοδεύεται από έντονη συμπτωματολογία η οποία επηρεάζει αρνητικά την εργασιακή τους απόδοση και τη διάθεση. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ερευνητικής μελέτης ήταν η αξιολόγηση του άγχους, της έντασης των συμπτωμάτων του και των τρόπων αντιμετώπισης στρεσογόνων καταστάσεων που υιοθετούνταν από τους νοσηλευτές των νοσοκομείων της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Μέθοδος: Διενεργήθηκε ποσοτική συγχρονική μελέτη σε τυχαίο δείγμα 395 νοσηλευτών από 7 νοσοκομεία της Πελοποννήσου. Το δείγμα συμπλήρωσε ερωτηματολόγιο κοινωνικό-δημογραφικών, εκπαιδευτικών και εργασιακών χαρακτηριστικών, το ερωτηματολόγιο άγχους του Spielberger (STAI), την κλίμακα ποσοτικής εκτίμησης του άγχους Hamilton και το ερωτηματολόγιο «Τρόποι αντιμετώπισης αγχογόνων καταστάσεων (WAYS)» των Folkman & Lazarus. Ελέγχθηκε ο βαθμός αξιοπιστίας και εγκυρότητας των ερευνητικών εργαλείων στο δείγμα και βρέθηκαν τα εξής: (α) παροδικό άγχος της κλίμακας άγχους του Spielberger: Cronbach a = ,540, (β) ιδιοσυγκρασιακό άγχος της κλίμακας άγχους του Spielberger: Cronbach a = ,652, (γ) συνολικό άγχος της κλίμακας άγχους του Spielberger: Cronbach a = ,688, (δ) κλίμακα ποσοτικής εκτίμησης του άγχους Hamilton: Cronbach a = ,870 και, (ε) στο ερωτηματολόγιο «Τρόποι Αντιμετώπισης Αγχογόνων Καταστάσεων» των Lazarus & Folkman ο βαθμός εσωτερικής αξιοπιστίας Cronbach a κυμάνθηκε από ,506 μέχρι ,868. Αποτελέσματα: Τα περιγραφικά δεδομένα του δείγματος ήταν τα ακόλουθα: Το 92,2% του δείγματος ήταν γυναίκες και η μέση ηλικία ήταν 39,2 ± 7,5 έτη. Το 65,8% του δείγματος ήταν έγγαμοι. Το 93,7% του δείγματος ήταν απόφοιτοι ανώτατων τεχνολογικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (ΑΤΕΙ). Η πλειοψηφία του δείγματος (76,2%) ήταν νοσηλευτές. Αναφορικά με το άγχος βρέθηκε ότι οι γυναίκες βίωναν στατιστικά σημαντικά υψηλότερο άγχος από τους άνδρες. Η ηλικία και η οικογενειακή κατάσταση δεν επηρέασαν την εκδήλωση του άγχους. Βρέθηκε επίδραση της εκπαίδευσης στο άγχος καθώς οι απόφοιτοι ΑΤΕΙ βρέθηκαν να βιώνουν στατιστικά σημαντικά υψηλότερο άγχος από τους απόφοιτους ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (ΑΕΙ). Οι υψηλότερες τιμές ιδιοσυγκρασιακού άγχους βρέθηκαν στην Ορθοπεδική κλινική, στη Μονάδα Εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) και οι χαμηλότερες τιμές παρατηρήθηκαν στα Τακτικά Εξωτερικά Ιατρεία (ΤΕΙ) και στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ). Δεν βρέθηκε επίδραση των μεταβλητών: κλινική, χρόνος προϋπηρεσίας, αριθμός των ασθενών ανά βάρδια και θέση εργασίας στο άγχος. Σε σχέση με το ερωτηματολόγιο WAYS βρέθηκε στατιστικά σημαντική επίδραση του παράγοντα φύλο, ηλικία και οικογενειακή κατάσταση στην επιλογή των στρατηγικών. Ομοίως, βρέθηκε επίδραση του αριθμού των ασθενών πρωϊνής βάρδιας, της θέσης εργασίας και της έδρας του νοσοκομείου αλλά και της ικανοποίησης από το αντικείμενο της εργασίας στην επιλογή των στρατηγικών αντιμετώπισης. Τέλος, βρέθηκε η ύπαρξη αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην ένταση των συμπτωμάτων του άγχους και τις στρατηγικές αντιμετώπισης. Συμπεράσματα: Σύμφωνα με τα δεδομένα, οι γυναίκες βιώνουν αρκετό άγχος επιβεβαιώνοντας ευρήματα ανάλογων ερευνών. Η αντιμετώπιση αγχογόνων καταστάσεων επηρεάζεται από αρκετούς παράγοντες των οποίων η διερεύνηση θα μπορούσε να προσφέρει χρήσιμα ερευνητικά αποτελέσματα προς εξέταση.