Κοινότητες Ρομά στην Ελλάδα, διακρίσεις και στερεότυπα. Η περίπτωση των Σοφάδων Καρδίτσας

Abstract

Τα σύνορα έθεσαν φραγμό στη μετανάστευσή τους. Τα σύγχρονα κράτη τους επέβαλαν τη νομιμότητά τους. Η βιομηχανική ανάπτυξη έσβησε τις τέχνες τους. Παντού η κυρίαρχη εθνική κουλτούρα προσπαθεί να αλλοιώσει τις χιλιόχρονες πολιτισμικές τους αξίες. Πλησιάζουν ίσως στο τέλος της μοναχικής τους πορείας, οι μελαμψοί αλλόγλωσσοι νομάδες που απλώθηκαν σε όλη την Ευρώπη, διαδίδοντας μύθους για την προέλευσή και τον προορισμό τους. Στην δύση τους είπαν «Gypsies» και «Gitans». Σαν «Γύφτους» και «Κατσίβελους» τους γνωρίσαμε στην Ελλάδα. Τους αντιμετωπίζουμε με σκεπτικισμό ή και με άρνηση. Χρησιμοποιούμε τα ονόματα τους απαξιωτικά, ως συνώνυμο του «κλέφτη», του «ζητιάνου», του «αναξιοπρεπή». Και τώρα σταδιακά χάνουν την πολιτισμική τους ταυτότητα σε μια «αναγκαστικά» περιθωριακή ενσωμάτωση καθώς τα όρια συνύπαρξης και ανοχής στένεψαν για το «ασθενέστερο» της αναγκαστικής γειτονιάς. Πρόκειται για τους Ρομά, όπως οι ίδιοι ονομάζονται. Μέσα από τη μελέτη περίπτωσης ερευνώνται οι τσιγγάνικες ανάγκες και τα προβλήματα των Ρομά των Σοφάδων, όπου θα αντιμετωπιστούν εφόσον τους δοθεί μια ώθηση σε θέματα παιδείας, απασχόλησης κ.α. προκειμένου να ενταχθούν αρμονικά στις δομές του μείζονος κοινωνικού συνόλου. Παράλληλα οι οργανώσεις που τάσσονται υπέρ τους και παλεύουν για τα δικαιώματα τους πρέπει να δουλέψουν μέσα στις κοινότητές τους, ώστε να δημιουργηθούν κατάλληλες προϋποθέσεις περιορισμού της κοινωνικής περιθωριοποίησης τους.