Η γυναικεία παρουσία στα μη μυθοπλαστικά δημοσιεύματα του περιοδικού "Ελληνική Επιθεώρησις" (1907-1946) της Ευγενίας Ζωγράφου: δρώσες και δράσεις

Abstract

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει τη γυναικεία παρουσία στα μη μυθοπλαστικά δημοσιεύματα του περιοδικού ποικίλης ύλης Ελληνική Επιθεώρησις (1907-1946) της δημοσιογράφου, πεζογράφου και θεατρικής συγγραφέως Ευγενίας Ζωγράφου (1878-1963). Για την πολύπλευρη θεώρηση του γυναικείου στοιχείου στο περιοδικό, κατασκευάστηκε εκτενές και πρωτότυπο ηλεκτρονικό σώμα κειμένων μέσω της ψηφιοποίησης των μη μυθοπλαστικών δημοσιευμάτων γυναικείου ενδιαφέροντος και θεματικής στο σύνολο των ευρισκόμενων τευχών του περιοδικού, ενώ για την ανάλυσή του εφαρμόστηκε συνδυαστικό μεθοδολογικό πρωτόκολλο σωματοκειμενικά οδηγούμενης ποσοτικοποίησης και εκ του λόγου οδηγούμενης ποσοτικοποίησης. Επιπροσθέτως, τα άρθρα ταξινομήθηκαν σε κειμενικά είδη δημοσιογραφικού λόγου βάσει του περιεχόμενού τους. Η σφαιρική ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των δεδομένων περιλαμβάνει: α. τη διαχρονική καταγραφή των διακυμάνσεων της παρουσίας του γυναικείου στοιχείου στην αρθρογραφία του περιοδικού στη βάση πενταετιών, β. τις ιδιότητες των γυναικών, όπως αποτυπώνονται στα πορτρέτα διακεκριμένων γυναικών του περιοδικού, γ. την ποσοτική και ποιοτική ανάλυση του απόλυτα συναφούς και στατιστικά σημαντικού λεξικού όρου γυναίκα/γυνή υπό το πρίσμα θεματικών κατηγοριών, όπως αυτές προέκυψαν από τα ίδια τα δεδομένα (χειραφέτηση, κοινωνική θέση, εμφάνιση, προσωπικότητα, οικογένεια, σχέση με το άλλο φύλο και μυθοπλαστικές μορφές). Τόσο η διαχρονική καταγραφή της παρουσίας του γυναικείου στοιχείου, όσο και η αποδελτίωση των ιδιοτήτων των γυναικών και η ανάλυση του όρου γυναίκα/γυνή, οδηγούν σε καίρια συμπεράσματα για τη θέση του συγκεκριμένου περιοδικού γύρω από τη γυναίκα. Μεταξύ άλλων διαπιστώνεται η συνεχής αρθρογραφική δραστηριότητα του περιοδικού γύρω από τη γυναικεία θεματολογία, παρά το γεγονός ότι δεν αποτελούσε ένα αμιγώς γυναικείο έντυπο, η τάση προβολής σύγχρονων προτύπων γυναικών (μορφωμένων και καλλιεργημένων, εργαζόμενων, με υψηλά ιδανικά και κοινωνική συνείδηση, δραστηριοποιούμενων στη δημόσια σφαίρα), καθώς και η έντονη ενασχόληση με τα γυναικεία χειραφεσιακά ζητήματα των αρχών του 20ού αιώνα. Από ιδεολογικής πλευράς, διαπιστώνεται μια διαχρονική μετριοπάθεια στην προσέγγιση του γυναικείου ζητήματος από πλευράς των αρθρογράφων.