Θεσμικές δυνατότητες και πολιτική πρακτική της αντιπολίτευσης στη Βουλή των Ελλήνων από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα

Abstract

Στη σύγχρονη κοινοβουλευτική δημοκρατία, η αντιπολίτευση επιτελεί τρεις βασικά ρόλους: ελέγχει την κυβέρνηση, προβάλλει τις προτάσεις της για τα προβλήματα της χώρας και διεκδικεί την ανάληψη της εξουσίας. Στην Ελλάδα, το μεταπολιτευτικό θεσμικό πλαίσιο δίνει στην αντιπολίτευση τα ακόλουθα «εργαλεία»: o για τον έλεγχο της κυβέρνησης: τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου και τη δυνατότητα σύστασης εξεταστικών ή προανακριτικών επιτροπών, o για την προβολή των προτάσεών της: την κατάθεση προτάσεων νόμου και τη διεξαγωγή συζητήσεων προ ημερησίας διατάξεως, o για την ανάληψη της εξουσίας: την κατάθεση πρότασης δυσπιστίας, την αξιοποίηση διερευνητικής εντολής και το δικαίωμα μη συναίνεσης στην ανάδειξη Προέδρου Δημοκρατίας. Η αναδρομή στα 40 χρόνια της Μεταπολίτευσης οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το ανωτέρω θεσμικό πλαίσιο έχει εξελιχθεί κατά τρόπο που διευρύνει τη δυνατότητά της να υλοποιήσει τον τριπλό ρόλο της, ενώ δεν απουσιάζουν οι όποιες θεσμικές αδυναμίες που έχουν όμως περιθώρια βελτίωσης. Από πολιτικής απόψεως, όμως, η 40χρονη εμπειρία καταδεικνύει ότι το κρίσιμο για τη δημοκρατία της χώρας ζήτημα δεν έγκειται τόσο στις τυχόν θεσμικές βελτιώσεις, αλλά κυρίως στο πολιτικό περιεχόμενο, που θα λάβει η σχέση κυβέρνησης-αντιπολίτευσης, ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες για ένα ουσιαστικό πολιτικό διάλογο που θα πείθει τους πολίτες ότι έχουν ένα ευρύ φάσμα δημοκρατικών επιλογών.