Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στους εργαζόμενους: Η περίπτωση των μνημονιακών πολιτικών στην Ελλάδα

Abstract

Στην παρούσα εργασία διερευνώνται οι επιπτώσεις των Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής στην ελληνική αγορά εργασίας, με επίκεντρο τον εργαζόμενο, από τη σκοπιά της Κοινωνικής Πολιτικής. Στο πεδίο μελέτης εντάσσεται η μισθωτή απασχόληση, ως η κύρια μορφή απασχόλησης παγκοσμίως, που υπαγορεύεται διαχρονικά από κανόνες και θεσμούς. Αρχικά γίνεται αναφορά στην ευρωπαϊκή πολιτική απασχόλησης, όπως αυτή καθορίζεται μέσα από τις Συνθήκες, τους Χάρτες και τα εργαλεία της ήπιας διακυβέρνησης, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική Απασχόλησης και την επιρροή της στην ελληνική αγορά εργασίας. Διαπιστώνεται στη συνέχεια ότι οι μεταρρυθμίσεις που συντελέστηκαν πριν από την κρίση ήταν μεν αποσπασματικές, λείαναν ωστόσο το έδαφος για τις σαρωτικές αλλαγές που επισυνέβησαν. Στο πλαίσιο αυτό, η οικονομική κρίση ανέδειξε τα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και τα μειονεκτήματα του κοινωνικού κράτους, που οδήγησαν στην περαιτέρω αύξηση της ανεργίας, τη συρρίκνωση των μισθών, την εργασιακή φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Παράλληλα, υποχώρησαν τα εργασιακά δικαιώματα και η ποιότητα της εργασίας. Συνολικά παρατηρείται ότι τα Προγράμματα Οικονομικής Προσαρμογής απέτυχαν, καθώς επέφεραν τα αντίθετα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα και οδήγησαν ταυτόχρονα την οικονομία σε μόνιμη λιτότητα και την αγορά εργασίας σε απορρύθμιση. H μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αφαιρέθηκε με βίαιο τρόπο από την Ελλάδα η αυτονομία στην άσκηση πολιτικής απασχόλησης. Τέλος, με αφορμή την ελληνική κρίση, διατυπώνονται προβληματισμοί για τις παγκόσμιες διαστάσεις που λαμβάνει η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε είναι η βιβλιογραφική επισκόπηση, που περιλαμβάνει ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, αρθρογραφία και εκθέσεις εθνικών και διεθνών οργανισμών και Αρχών (ΟOΣΑ, Eurofound, Τράπεζα της Ελλάδος, etui), σε συνδυασμό με έρευνες εθνικής και ευρωπαϊκής εμβέλειας και στατιστικά δεδομένα από την Ελλάδα και διεθνείς οργανισμούς (EΛΣΤΑΤ, EU-SILC, INE/ΓΣΕΕ).