Μελέτη για την κρίση της πανδημίας COVID-19 και τις επιπτώσεις της στα ανθρώπινα δικαιώματα

Abstract

Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη για την κρίση των επιπτώσεων της πανδημίας του Covid-19 στα ανθρώπινα δικαιώματα της Ελλάδας. Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών πρέπει να αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης που προκλήθηκε από την πανδημία COVID-19. Γίνεται μια κριτική αξιολόγηση των μέτρων και των πολιτικών που διαμορφώθηκαν στην πορεία της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, τον εντοπισμό ελλείψεων στα ανθρώπινα δικαιώματα. Είναι σαφές ότι η παρακολούθηση της επιδημιολογικής κατάστασης ενέχει τον κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό SARS-CoV-2 περιλαμβάνει την υιοθέτηση κατάλληλων νομοθετικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο. Η πανδημία COVID-19 καθιερώνει τη νομική βάση για την εξουσιοδότηση της κυβέρνησης να υιοθετήσει κανονιστικές πράξεις με σκοπό τη θέσπιση ενδιάμεσου νομικού καθεστώτος. Οι αρχές αναλογικότητας, αναγκαιότητας και επάρκειας των μέτρων που λαμβάνονται υπό τις περιστάσεις πρέπει να συμμορφώνονται τόσο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης όσο και σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αν και οι προκλήσεις που θέτει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης και η κατάσταση συναγερμού είναι αναμφισβήτητες, τα μέτρα που λαμβάνονται πρέπει να είναι νόμιμα, σαφή, προβλέψιμα, σε συμφωνία με τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της διάκρισης των εξουσιών του κράτος. Σε κατάσταση συναγερμού (παρόμοια με την κατάσταση έκτακτης ανάγκης), συνιστάται η τήρηση της δίκαιης αναλογίας στην ανάληψη και άσκηση αρμοδιοτήτων από την εκτελεστική εξουσία. Η υπέρβαση των νόμιμων ορίων και η συνταγματικότητα του τελευταίου μπορεί να δημιουργήσει καταχρήσεις με ορατά αποτελέσματα στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Η λήψη αποφάσεων από τον εκτελεστικό μηχανισμό μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένες λύσεις ή λύσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν που μακροπρόθεσμα, διαστρεβλώνει το ίδιο το περιεχόμενο των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Τα μέτρα που ελήφθησαν κατά την περίοδο συναγερμού από τις αρχές υπόκεινται σε αξιολόγηση στην κοινωνία των πολιτών όσον αφορά την κοινωνική αποδοχή. Έχοντας επίγνωση του ειδικού αντίκτυπου της πανδημίας COVID-19 εφίσταται η προσοχή στην ανάγκη ανασυγκρότησης του πλαισίου που ευνοεί την κοινωνική αλληλεπίδραση με την αντικατάσταση των μέτρων κοινωνικής απομόνωσης (σε περιπτώσεις όπου δεν δικαιολογούνται από μόλυνση / υποψία μόλυνσης από τον ιό SARS-CoV-2). Περιορισμοί που υιοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που είχαν ως πεδίο εφαρμογής τις δημόσιες υπηρεσίες (ιδιαίτερα στον τομέα της δικαιοσύνης, της εκπαίδευσης ή της υγείας) πρέπει να επαναξιολογηθούν προκειμένου να διασφαλιστούν οι αρχές της διαφάνειας, και της συνέχειας των υπηρεσιών. Προφανώς, η αποτελεσματικότητα της λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών σχετίζεται άμεσα με τον εξορθολογισμό της λειτουργίας των πληροφοριακών συστημάτων.