Συστήματα διαχειριστικής επάρκειας: Μια ολιστική προσέγγιση της αναπτυξιακής ικανότξτας των ΟΤΑ Α' βαθμού

Abstract

Η διπλωματική αυτή εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Διαπανεπιστημιακού και Διατμηματικού Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Τοπική και Περιφερειακή Ανάπτυξη και Αυτοδιοίκηση» και αφορά τη μελέτη των Συστημάτων Διαχειριστικής Επάρκειας, έτσι όπως εφαρμόζονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Σκοπός της είναι να ερευνήσει και να αναδείξει τη συμβολή των Συστημάτων Διαχειριστικής Επάρκειας (ΣΔΕΠ) στην αυτοαξιολόγηση, στην οργανωσιακή αλλαγή και τελικά στη βελτίωση λειτουργίας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι: εάν τα ΣΔΕΠ αποτυπώνουν και ενισχύουν την πραγματική ικανότητα των ΟΤΑ να υλοποιούν στρατηγικές, σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στρατηγικού και επιχειρησιακού σχεδιασμού, ως υπόβαθρο ανάπτυξης. Τα μεθοδολογικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η συγκριτική μελέτη βιβλιογραφίας, επιστημονικών μελετών και δημοσιεύσεων, νομοθεσίας και νομολογίας, οδηγών εφαρμογής προτύπων και οδηγών διαχείρισης, άρθρων, πρακτικών συνεδρίων ημερίδων και παρουσιάσεων, που αφορούσαν τη λειτουργία των ΟΤΑ, την αξιολόγηση των ΣΔΕΠ, του ΕΣΠΑ και της Πολιτικής Συνοχής. Για την ανάλυση πεδίου χρησιμοποιήθηκαν κυρίως ερωτηματολόγια και δευτερευόντως συνεντεύξεις, για την ποιοτική ανάλυση των αποτελεσμάτων. Ως ομάδα στόχου επιλέχθηκαν οι Δήμοι της Περιφέρειας Αττικής, συμπεριλαμβανομένου και των νησιωτικών Δήμων του Αργοσαρωνικού, διότι παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία χαρακτηριστικών. Η μελέτη δομείται σε έξι κεφάλαια, τα οποία επιχειρούν να αναλύσουν τα δευτερεύοντα ερευνητικά ερωτήματα. Α. Στα επιμέρους ερωτήματα : • Ποιες είναι οι θεωρητικές βάσεις των ΣΔΕΠ; • Πώς συνδέονται με τα Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας; • Πώς εντάσσονται στη λειτουργία του Στρατηγικού Σχεδιασμού; επιχειρεί να απαντήσει το πρώτο κεφάλαιο, που έχει τίτλο : «Θεωρητικές προσεγγίσεις των ΣΔΕΠ». Β. Τα ερωτήματα : • Ποιοι ήταν οι λόγοι που επέβαλλαν τα ΣΔΕΠ στους Ελληνικούς ΟΤΑ στην Προγραμματική Περίοδο 2007 – 2013; • Πώς εξελίχθηκαν και πώς διαμορφώθηκαν τελικά τα ΣΔΕΠ 2007-2013; • Ήταν η επίδρασή τους στη βελτίωση της διαχειριστικής ικανότητας των ΟΤΑ ανάλογη με τα αναμενόμενα αποτελέσματα; επιδιώκει να ερευνήσει το δεύτερο κεφάλαιο, που έχει τίτλο : «Τα συστήματα διαχειριστικής επάρκειας στην Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση». Γ. Τα ερωτήματα : • Ποια είναι τα νέα χαρακτηριστικά της Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 και πώς διαμορφώνουν τις νέες διαχειριστικές απαιτήσεις; • Ποιο είναι το θεωρητικό πλαίσιο του νέου συστήματος Αξιολόγησης της Διαχειριστικής Ικανότητας των δικαιούχων; • Ποιες είναι οι προκλήσεις της νέας Προγραμματικής Περιόδου για τους ΟΤΑ, σε σχέση με τη διαχειριστική τους ικανότητα; προσπαθεί να αναλύσει το τρίτο κεφάλαιο, που έχει τίτλο : «Το νέο περιβάλλον της Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020». Δ. Στα ερωτήματα : • Ποιο είναι το κανονιστικό πλαίσιο του Συστήματος Αξιολόγησης της Διαχειριστικής Επάρκειας 2014-2020; • Πώς συνδέεται με το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του νέου ΕΣΠΑ; • Πως διαμορφώνεται και δομείται το νέο Σύστημα Αξιολόγησης; επιχειρεί να απαντήσει το τέταρτο κεφάλαιο που έχει τίτλο : «Το σύστημα Αξιολόγησης της Διαχειριστικής Ικανότητας των δικαιούχων 2014-2020». Ε. Τα ερευνητικά ερωτήματα και το θεωρητικό πλαίσιο αποτέλεσαν τη βάση των ερωτηματολογίων που κλήθηκαν να απαντήσουν οι Δήμοι της ομάδας στόχου. Τα αποτελέσματα καταγράφηκαν, μετρήθηκαν, επεξεργάστηκαν με στατιστικές μεθόδους και έδωσαν πολλές και ενδιαφέρουσες απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις επαλήθευσαν και σε άλλες διέψευσαν διατυπωμένες θεωρητικές, πολιτικές, νομικές ή ερευνητικές απόψεις. Τα αποτελέσματα της έρευνας πεδίου παρουσιάζονται στο πέμπτο κεφάλαιο. ΣΤ. Τέλος, στο έκτο κεφάλαιο, καταγράφονται συνοπτικά τα τελικά συμπεράσματα της μελέτης. Διατυπώνονται οι απαντήσεις στο κύριο ερευνητικό ερώτημα, δηλαδή, εάν τελικά τα Συστήματα Διαχειριστικής Επάρκειας και Αξιολόγησης βελτιώνουν την ικανότητα των ΟΤΑ να υλοποιούν συγχρηματοδοτούμενα έργα και δράσεις. Τέλος, τίθενται προβληματισμοί για περαιτέρω έρευνα και συγκεκριμένα, για το πως μπορούν οι ΟΤΑ να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που τους προσφέρουν τα Συστήματα αυτά.