Ο θεσμός του φροντιστηρίου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μελέτη της γονεϊκής επιλογής και των γονεϊκών πρακτικών στο χώρο της φροντιστηριακής εκπαίδευσης

Abstract

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή μελετήθηκε η γονεϊκή επιλογή φροντιστηρίων Μ.Ε. στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Λύκειο) σε διαφορετικού τύπου σχολικές μονάδες (ΓΕ.Λ, ΕΠΑ.Λ, Ιδιωτικά Λύκεια, Πρότυπα Λύκεια). Η μελέτη έχει ως στόχο ν’ αναδειχτούν οι γονεϊκές στρατηγικές επένδυσης και επιλογής φροντιστηρίων καθώς και οι κοινωνικές σημασίες που αποδίδουν οι γονείς στη συμβολή του θεσμού του φροντιστηρίου αναφορικά με τη σχολική επιτυχία των παιδιών τους. Πραγματοποιήθηκε μία ποιοτική έρευνα στη βάση ημί-δομημένων συνεντεύξεων. Στην εμπειρική έρευνα συμμετείχαν σαράντα (40) γονείς από αστικές και ημιαστικές περιοχές της Κορινθίας καθώς και από διαφορετικές περιοχές της Αττικής. Οι γονείς ανήκουν, κατά κύριο λόγο, σε μεσαίες και υψηλές κοινωνικές κατηγορίες˙ υψηλά ανώτερα στρώματα, υψηλά μεσαία στρώματα, χαμηλά μεσαία στρώματα. Οι γονείς είχαν παιδιά που φοιτούσαν στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Ο τρόπος δειγματοληψίας πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της χιονοστιβάδας (Snowball Sampling), ενώ οι συνεντεύξεις με τους γονείς από την Αθήνα διεξήχθησαν δια ζώσης και διαδικτυακά (μέσω τεχνολογίας βιντεοκλήσης & τηλεδιάσκεψης). Σύμφωνα με τα δεδομένα της έρευνας, η στροφή των οικογενειών στα φροντιστήρια Μ.Ε. δε σχετίζεται με τον τύπο του σχολείου. Οι μαθητές όλων των τύπων σχολείων παρακολουθούν φροντιστήρια Μ.Ε. με τους γονείς να υπογραμμίζουν την αναγκαιότητα του θεσμού και την καθοριστική συμβολή του για την επιτυχία στις πανελλαδικές εξετάσεις. Αναδείχτηκαν διαφορετικές όψεις γονεϊκών στρατηγικών επιλογής φροντιστηρίου υπό το πρίσμα της φήμης και τον τύπο σχολείου, την επιλογή των εκπαιδευτικών-φροντιστών, την οικονομική επένδυση της οικογένειας στα φροντιστήρια, την επιρροή του κοινωνικού δικτύου στην επιλογή, το βαθμό εμπλοκής και το συναισθηματικό υπόβαθρο των γονέων γύρω από τα ζητήματα των φροντιστηρίων. Στο ίδιο πλαίσιο, δεδομένου ότι η «αγοραστική» επιλογή στους καιρούς μας λαμβάνει ψηφιακές και διαδικτυακές προεκτάσεις, δόθηκε ερευνητική βαρύτητα στην επίδραση και επιρροή του διαδικτύου στη γονεϊκή επιλογή˙ στο κατά πόσο η εξ αποστάσεως μέθοδος φροντιστηριακής εκπαίδευσης (διαδικτυακό φροντιστήριο) αλλά και η διαδικτυακή εταιρική ταυτότητα των φροντιστηρίων (ιστοσελίδα), ως επικουρικό μέσο επιλογής φροντιστηρίου, επιδρούν στη στάση και τις επιλογές των γονέων. Από την έρευνα αναδύονται όψεις κοινωνικού και χωροταξικού διαχωρισμού στο πλαίσιο των φροντιστηρίων ως αντανάκλαση του υφιστάμενου σχολικού διαχωρισμού. Αναδύονται επίσης όψεις γεφυροποίησης μεταξύ των σχολείων (δημόσιων και ιδιωτικών) και των παρόχων φροντιστηριακής εκπαίδευσης (φροντιστήρια-ιδιαίτερα μαθήματα). Η επιλογή του κοινωνικό-επαγγελματικού στάτους του εκπαιδευτικού-φροντιστή αποτελεί, μεταξύ άλλων, την κυρίαρχη στρατηγική επιλογής των γονέων. Το φροντιστήριο αποτελεί για όλους τους συμμετέχοντες αδιαπραγμάτευτη γονεϊκή υποχρέωση, που θεμελιώνεται κυρίως στην ανάγκη του γονέα να προστατεύσει, με κάθε κόστος, το παιδί του. Την ίδια στιγμή τα φροντιστήρια έχουν γίνει περισσότερο ανθρωποκεντρικά από ποτέ, προτάσσοντας ακριβώς αυτόν τον «προστατευτισμό» που χρειάζονται οι μαθητές και οι γονείς τους. Οι γονείς, τέλος, δεν προτιμούν τα διαδικτυακά φροντιστήρια, με τα αποτελέσματα της εφαρμοσθείσας τηλεκπαίδευσης στο πλαίσιο της πανδημίας (Covid 19), ως πρόσφατο βιωματικό κριτήριο, να έχει συμβάλλει καθοριστικά σε αυτή τη στάση. Τέλος, οι ιστοσελίδες των φροντιστηρίων δίνουν συνήθως θετικό πρόσημο στο φροντιστήριο που εκπροσωπούν.