Οι ναΐσκοι του Μυστρά

Abstract

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να παρουσιαστούν οι βυζαντινοί ναΐσκοι της πόλης του Μυστρά, οι οποίοι είναι ανεξάρτητα κτισμένοι και μη προσαρτημένοι σε εκκλησιαστικά, μοναστηριακά ή κοσμικά κτήρια. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί 23 ναΐσκοι, από τους οποίους ένας είναι στο κάστρο, επτά στην Άνω Χώρα, 14 στην Κάτω Χώρα και ένας αμέσως έξω από τα τείχη της τελευταίας. Από τους 23 ναΐσκους εξετάστηκαν οι 19 , που είναι βυζαντινοί και για τους οποίους υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία. Το ζητούμενο στην παρούσα εργασία είναι η εξέταση των ναΐσκων συνολικά και συνθετικά, συνδυάζοντας την αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική, τα έθιμα ταφής, τη χωροθέτηση και τη θέση τους στον πολεοδομικό ιστό με σκοπό τη δυνάμει διεξαγωγή συμπερασμάτων για τη χρήση των ναΐσκων και τον ρόλο τους στην κοινωνία της πρωτεύουσας του Μυστρά. Οι ναΐσκοι στην πλειονότητά τους είναι μικροί σε μέγεθος, παρουσιάζουν κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία και η ζωγραφική τους συνδέεται με τα καλλιτεχνικά ρεύματα και τις τάσεις των μεγάλων ναών του Μυστρά. Μοιάζουν με μικρά νεκροταφεία λόγω του πλήθους τάφων που εμπεριέχουν, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται και η δημόσια χρήση τους. Οι ναΐσκοι ήταν ιδιωτικοί, λειτουργούσαν ως ευκτήριοι οίκοι, καλύπτοντας, παράλληλα, τις θρησκευτικές ανάγκες των κτητόρων τους με την τέλεση εκεί και άλλων ιερών μυστηρίων, όπως αυτό της Βάπτισης . Η οικοδόμησή τους εντός του πολεοδομικού ιστού και ιδιαίτερα στη νότια περιοχή της Κάτω Χώρας, όπου συγκεντρώνονται οι μεγάλες αρχοντικές κατοικίες, αποδεικνύουν τη συσχέτιση των ναΐσκων με την ανερχόμενη εύπορη «λαϊκή» τάξη της πρωτεύουσας του δεσποτάτου του Μυστρά.