'Η ανοικτή διακυβέρνηση ως πλαίσιο ανασχεδιασμού των δημόσιων φορέων. Η περίπτωση του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού'

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο την διαδικασία καθορισμού των συνόλων δεδομένων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, διαδικασία που εντάσσεται στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης και ανασχεδιασμού των διαδικασιών, στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Στην καταγραφή της διαδικασίας έχουν ληφθεί υπόψη οι περιορισμοί που θέτει το θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα η ενσωμάτωση της οδηγίας 2013/37/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Πρόκειται για την κοινοτική οδηγία της 26ης Ιουνίου 2013, η οποία τροποποιεί την 2003/98/ΕΚ και αναφέρεται στην περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Στην εισαγωγή της εργασίας τίθενται τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα που θα απαντηθούν στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης και αναφέρεται η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την απάντησή τους. Για τον σκοπό αυτό, μελετάται το θεσμικό πλαίσιο, καθώς και οι υποχρεώσεις και οι περιορισμοί που τίθενται από αυτό. Ακόμη, περιγράφεται ο η κατάσταση στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, πριν την εφαρμογή του νόμου 4305/2014. Ακολούθως, αποτυπώνεται λεπτομερώς, η διαδικασία ενσωμάτωσης του συγκεκριμένου νόμου, τα προβλήματα που προέκυψαν, αλλά και οι λόγοι που τα προκάλεσαν. Επίσης, περιγράφεται η υφιστάμενη κατάσταση του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, όσον αφορά τη διαδικασία των ανοικτών δεδομένων και προτείνονται λύσεις για την επίλυση προβλημάτων, ακολουθώντας μια συγκριτική ανάλυση εξέλιξης. Αρχικά, αναλύεται ο νόμος 3448/2006, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει από τους μετέπειτα νόμους 4305/2014 και 4727/2020. Επίσης, γίνεται αναφορά στο νόμο 3979/2011 για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, αλλά και στο νόμο 3028/2002, ‘Για την προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς’, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Πρέπει να σημειωθεί ότι, παρόλο που ο εν λόγω νόμος δεν σχετίζεται με τα ανοικτά δεδομένα και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, αναλύεται λεπτομερώς, καθώς επηρεάζει άμεσα την διαμόρφωση οποιασδήποτε πολιτικής στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού λόγω του αντικειμένου του. Επιπροσθέτως, στη διπλωματική εργασία αναλύεται η σπουδαιότητα των ανοικτών δεδομένων και τα αδιαμφισβήτητα οφέλη που προκύπτουν στο κοινωνικό σύνολο από την αξιοποίησή τους. Επίσης, γίνεται αναφορά στον τρόπο διάθεσης των δεδομένων, τα αποθετήρια που υπάρχουν, καθώς και στις αδειοδοτήσεις, ενώ καταγράφεται η υφιστάμενη κατάσταση σχετικά με το πλαίσιο διαλειτουργικότητας στην Ελλάδα. Στη συνέχεια της διπλωματικής εργασίας παρουσιάζεται λεπτομερώς η διαδικασία ενσωμάτωσης της οδηγίας 2013/37/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου στο ΥΠ.ΠΟ.Α. Συγκεκριμένα, αποτυπώνεται η διαδικασία με τα βήματα που ακολουθήθηκαν προκειμένου να εφαρμοστεί ο Νόμος 4305/2014. Οι διαδικασίες αυτές επιμερίστηκαν στις ενέργειες που έγιναν από όλους τους εμπλεκόμενους, ήτοι από την ηγεσία του ΥΠ.ΠΟ.Α., την Ομάδα Διοίκησης Έργου που συστάθηκε για αυτό τον σκοπό και από τους υπαλλήλους. Επίσης, καταγράφονται οι ιδιαιτερότητες του ΥΠ.ΠΟ.Α., αλλά και ο βαθμός που αυτές επηρέασαν τη διαμόρφωση της πολιτικής των ανοικτών δεδομένων του φορέα. Η ενσωμάτωση της οδηγίας 2013/37/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ήταν αρκετά επιτυχής. Παρόλα αυτά, σημειώθηκαν ορισμένες δυσλειτουργίες και ατέλειες, οι οποίες αναλύονται στο τέταρτο κεφάλαιο. Οι συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν αποτέλεσαν χρήσιμο μεθοδολογικό εργαλείο, καθώς αποτύπωσαν ένα σημαντικό μέρος των προβλημάτων που προέκυψαν, κάποια εκ των οποίων αντιμετωπίστηκαν, ενώ άλλα παραμένουν άλυτα ακόμα και σήμερα. Κλείνοντας τη διπλωματική εργασία, καταγράφονται τα συμπεράσματα από την μελέτη εφαρμογής του νόμου 4305/2014 στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, καθώς και προτάσεις βελτίωσης της υφιστάμενης κατάστασης. Οι προτάσεις βελτίωσης στοχεύουν στην αποτελεσματική εφαρμογή του ως άνω νόμου, ώστε να δημιουργηθούν ανοικτά σύνολα δεδομένων που θα προσελκύσουν το ενδιαφέρον των πολιτών, προκειμένου ακολούθως να είναι εφικτή η αξιοποίησή τους με αντίστοιχο κοινωνικό ή/και οικονομικό όφελος.