Δηλητηριάσεις στην παιδική ηλικία: Μελέτη περίπτωσης εισαγωγών στο Γενικό Νοσοκομείο Κορίνθου

Abstract

Εισαγωγή: Η οξεία δηλητηρίαση είναι ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά και είναι μια από τις πιο επείγουσες καταστάσεις στην παιδική ηλικία. Καταδεικνύεται, συνεπώς, η κρίσιμη ανάγκη διεξαγωγής επιδημιολογικών μελετών, ειδικών, για κάθε χώρα και περιοχή, οι οποίες θα αποτελέσουν αρωγό στην ανάπτυξη σχεδίων για την πρόληψή του οξυτάτου αυτού προβλήματος. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση του βαθμού νοσηρότητας της οξείας δηλητηρίασης παιδιών και εφήβων έως 16 ετών, εξετάζοντας τα δημογραφικά τους χαρακτηριστικά, τη συχνότητα, την αιτία της δηλητηρίασης, την αντιμετώπιση και την έκβαση της νόσου. Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε πενταετή απογραφική-αναδρομική μελέτη των περιστατικών του παιδιατρικού πληθυσμού ηλικίας κάτω των 16 ετών που παρουσιάστηκαν στο τμήμα επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ) του Γενικού Νοσοκομείου Κορίνθου με οξεία δηλητηρίαση κατά την χρονική περίοδο από τον Ιανουάριο του 2019 έως τον Δεκέμβριο του 2023. Τα δεδομένα αντλήθηκαν από τα ιατρικά αρχεία του παιδιατρικού ΤΕΠ και της παιδιατρικής κλινικής και καταγράφηκαν σε «φόρμα καταγραφής δηλητηρίασης παιδιών» ειδικά σχεδιασμένη από την ερευνήτρια για τις ανάγκες της έρευνας. Η επεξεργασία τους έγινε με το στατιστικό πακέτο IBM SPSS Statistics Version 25. Αποτελέσματα: Στο χρονικό διάστημα 2019-2023, διεξαγωγής της μελέτης παρουσιάστηκαν ΤΕΠ του Γ.Ν.Κορίνθου 378 παιδιά με οξεία δηλητηρίαση, με την συχνότητα των εισαγωγών στην παιδιατρική κλινική να φτάνει στο 13,06%. Τα αγόρια ήταν 196 (51,9%) και τα κορίτσια 182 (48,1%). Ο μέγιστος αριθμός δηλητηριάσεων 130 (34,4%) εμφανίζεται στην ηλικιακή ομάδα των 13-24 μηνών. Το 85,4% (323) των περιπτώσεων η δηλητηρίαση ήταν ακούσια ενώ το 14,6% (55) ήταν εκούσια, εκ των οποίων οι δώδεκα περιπτώσεις αφορούσαν απόπειρα αυτοκτονίας. Επικρατέστερες ουσίες δηλητηρίασης ήταν τα φάρμακα 116 (30,7%) με κύριες κατηγορίες τα καρδιαγγειακά και τη παρακεταμόλη, τα οικιακά απορρυπαντικά 72 (19%) εκ των οποίων περίπου οι μισές περιπτώσεις αφορούσαν έκθεση σε χλωρίνη, το τσιγάρο 70 (18,5%) κ.α. Η πλειονότητα των περιπτώσεων δηλητηρίασης 66,1% μετέβη στο νοσοκομείο εντός δύο ωρών από την λήψη της ουσίας. Η μεταφορά των ασθενών στο 92,1% των περιστατικών έγινε με αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης ενώ μόνο σε ποσοστό 7,9% οι ασθενείς μεταφέρθηκαν με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ. Η θεραπεία που δόθηκε στο ΤΕΠ ήτανε επί των πλείστων η πλύση στομάχου και χορήγηση άνθρακα. Το 63% των περιπτώσεων έλαβε εξιτήριο είτε μετά από λίγες ώρες είτε μετά από μια ημέρα. Κανένας θάνατος δεν καταγράφηκε. Διαπιστώθηκε σημαντική αύξηση του αριθμού των δηλητηριάσεων τα έτη 2022 και 2023 σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές κατά τις οποίες η χώρα μας βρισκόταν υπό την πανδημία covid-19. Κατά την διερεύνηση των συσχετίσεων παρατηρήθηκε ότι όταν η παιδιατρική κλινική ήταν σε λειτουργία, διακομίστηκε σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο μόλις το 9,2% των περιπτώσεων ενώ όταν ήταν κλειστή την παιδιατρική κλινική διακομίστηκε το 55,1% των περιπτώσεων. Διακομιδή σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο παρατηρείται για το 50% των περιπτώσεων δηλητηρίασης από υδρογονάνθρακες, 33,8% από χάπια ετέρου ατόμου και 33,3% από παιδικά φάρμακα. Παράλληλα, εξιτήριο σε λιγότερες από έξι ώρες έλαβαν τα περιστατικά δηλητηρίασης από αλκοόλ κατά 47,6% και από καλλυντικά κατά 44,4%. Η ηλικία του παιδιού προκύπτει ότι σχετίζεται με την ουσία δηλητηρίασης, εντοπίστηκε η κατανάλωση αλκοόλ στις μεγαλύτερες ηλικίες 11-16 ετών, ενώ στις μικρότερες ηλικίες παρατηρείται συχνότερη δηλητηρίαση από τα φάρμακα, τον καπνό του τσιγάρου και τα καλλυντικά. Συμπέρασμα: Παρά το γεγονός ότι, εκ των αποτελεσμάτων, παρουσιάζεται μια εικόνα λιγότερο ανησυχητική σε σύγκριση με άλλες χώρες, η οξεία δηλητηρίαση παραμένει ένα υγειονομικό αλλά και κοινωνικό πρόβλημα. Καθίσταται επιτακτική ανάγκη η υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για την πρωτογενή πρόληψη στην Κόρινθο, με επίκεντρο την εκπαίδευση των γονέων, των παιδιών, των εκπαιδευτικών και των επαγγελματιών υγείας, εστιάζοντας στα μέτρα προφύλαξης και στην εντατική επίβλεψη του παιδιού καθώς είναι τα κύρια ενδεικνυόμενα μέτρα πρόληψης για τις δηλητηριάσεις.